"Αγιον Ορος" Χριστιανικό Ορθόδοξο Φόρουμ

Το Ευαγγέλιο του Χριστού αγγίζει το βάθος της καρδιάς μας;
(Κυριακή ΙΒ΄ Ματθαίου)
Εν Θεσσαλονίκη τη 23η Αυγούστου 2026
Αρχ. Παύλου Δημητρακοπούλου
Θεολόγου – συγγραφέως.
Η σημερινή Κυριακή, αγαπητοί μου αδελφοί, είναι η δωδεκάτη Κυριακή του Ματθαίου και το μεν Ευαγγελικό ανάγνωσμα είναι μια περικοπή από το 19ο κεφάλαιο του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου, το δε Αποστολικό μια περικοπή από την Α΄ προς Κορινθίους επιστολή του αποστόλου Παύλου.
Στην περικοπή αυτή ο απόστολος αισθάνεται την ανάγκη να γνωστοποιήσει στους Κορινθίους και πάλι το Ευαγγέλιο, το οποίο τους κήρυξε, όταν για πρώτη φορά ήρθε στην Κόρινθο. Να υπενθυμίσει σ’ αυτούς, όσα τους είχε διδάξει προφορικά και διά ζώσης φωνής, όταν ήταν σωματικά παρών κοντά τους. Γράφει: «Γνωρίζω δε υμίν, αδελφοί, το ευαγγέλιον, ό ευηγγελισάμην υμίν, ό και παρελάβετε, εν ώ και εστήκατε, δι ού και σώζεσθε, τίνι λόγω ευηγγελισάμην υμίν, ει κατέχετε, εκτός ει μη εική επιστεύσατε». Δηλαδή, αδελφοί, σας υπενθυμίζω το Ευαγγέλιον, το οποίον εκήρυξα σε σας και το οποίον σεις παρελάβατε με πίστη, στο οποίο και στέκεσθε σταθεροί, διά του οποίου και βαδίζετε στον δρόμο της σωτηρίας, εάν βέβαια το κρατάτε καλά, όπως σας το έχω διδάξει, εκτός εάν ματαίως και ανωφελώς επιστεύσατε. Στη συνέχεια αναφέρει πιο συγκεκριμένα, ποιο είναι το περιεχόμενο του Ευαγγελίου, το οποίο τους κήρυξε. Το ευαγγέλιο αυτό έχει κέντρο το πρόσωπο του Κυρίου μας Ιησού Χριστού και το απολυτρωτικό έργο του. Είναι το έργο που ξεκίνησε με τη διδασκαλία του και τα θαύματά του, κορυφώθηκε δε στη σταυρική θυσία και στην ανάστασή του, σύμφωνα με όσα προσθέτει παρά κάτω: «παρέδωκα γαρ υμίν εν πρώτοις ό και παρέλαβον, ότι Χριστός απέθανεν υπέρ των αμαρτιών ημών κατά τας γραφάς, και ότι ετάφη, και ότι εγήγερται τη τρίτη ημέρα κατά τας γραφάς». Δηλαδή, εν πρώτοις παρέδωσα σε σας με την διδασκαλία μου, αυτό που και εγώ παρέλαβα, ότι δηλαδή ο Χριστός απέθανε επί του σταυρού διά τας αμαρτίας μας, όπως είχαν προφητεύσει και οι Γραφές. Και ότι ετάφη και ότι αναστήθηκε κατά την τρίτη ημέρα σύμφωνα με τις Γραφές.
Δύο είναι τα κυριότερα γεγονότα, στα οποία συμπυκνώνεται και ανακεφαλαιώνεται όλο το έργο του Χριστού, όλο το έργο της επί γης ενσάρκου θείας οικονομίας του: Η σταυρική του θυσία και η ανάστασή του. Χριστός εσταυρωμένος και αναστημένος, αυτό είναι με μία φράση όλο το Ευαγγέλιο, όλο το περιεχόμενο της πίστεώς μας. Γύρω από τα δύο αυτά γεγονότα περιστρέφεται όλο το κήρυγμα των αποστόλων. Αυτή την αλήθεια εκφράζει παραστατικά και το βιβλίο του ιερού Ευαγγελίου, το οποίο στο ένα του εξώφυλλο φέρει την εικόνα της σταυρώσεως, ενώ στο άλλο την εικόνα της αναστάσεως. Επίσης δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι η Εκκλησία, καθιέρωσε να τοποθετείται το ιερό Ευαγγέλιο πάνω στην αγία τράπεζα, εκεί δηλαδή όπου τελεσιουργείται το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Θέλει με τον τρόπο αυτό να εκφράσει ότι κεντρική θέση μέσα στη ζωή και στη λατρεία της κατέχει η ευαγγελική διδασκαλία. Και ότι όσο αναγκαία για τη σωτηρία μας είναι η μετάληψη των αχράντων μυστηρίων, άλλο τόσο αναγκαία είναι η ακρόαση και η μελέτη της αγίας Γραφής. Έτσι η αγία Τράπεζα καθίσταται η πηγή της πνευματικής μας τροφοδοσίας, μεταδίδοντας σε μας τον Χριστό τόσο με τη μορφή του άσαρκου Λόγου, δηλαδή της ευαγγελικής διδασκαλίας, όσο και με τη μορφή του σεσαρκωμένου Λόγου, δηλαδή του σώματος και του αίματος του Κυρίου.
Ο σταυρός και η ανάσταση συγκροτούν τον άξονα, γύρω από τον οποίο περιστρέφονται όλα τα άλλα επί μέρους γεγονότα της επί γης ζωής και δράσης του Κυρίου. Το ένα άκρο αυτού του άξονος είναι ο σταυρός το ότι δηλαδή «Χριστός απέθανεν υπέρ των αμαρτιών ημών κατά τας γραφάς, και ότι ετάφη». Η πανανθρώπινη ιστορία έχει να μας δείξει πολλούς θανάτους ηρώων και μαρτύρων. Κανένας όμως από αυτούς δεν πέθανε υπέρ αμαρτιών άλλων ανθρώπων. Γιατί όλοι ήταν άνθρωποι αμαρτωλοί και επομένως ο θάνατός τους δεν μπορούσε να έχει λυτρωτική δύναμη για άλλους ανθρώπους. Μόνον ο αναμάρτητος Κύριος είχε τη δύναμη να εξαλείψει το χειρόγραφο των αμαρτιών μας με το αίμα της σταυρικής του θυσίας. Για τις δικές μας αμαρτίες, αδελφοί μου, έπαθε, σταυρώθηκε και πέθανε ο αναμάρτητος Κύριος. Προτού να σταυρωθεί ο Χριστός κυριαρχούσε παντού, σ’ όλη την ανθρωπότητα, η αμαρτία. Ήταν μιά αγιάτρευτη αρρώστια, που οδηγούσε στον θάνατο, τον πνευματικό και τον σωματικό. Και τι έκανε ο Χριστός; Άνοιξε τις φλέβες του πάνω στο σταυρό και μας πρόσφερε το αίμα του. Μετάγγισε το δικό του πανάγιο αίμα στη δική μας ύπαρξη, που ήταν φαρμακωμένη και πεθαμένη από το δηλητήριο της αμαρτίας και μας αναζωογόνησε
Το άλλο άκρο αυτού του άξονος είναι η ανάσταση. Δεν πιστεύουμε σε ένα Χριστό που νικήθηκε από τον θάνατο, αλλά σε ένα Χριστό που νίκησε και συνέτριψε το θάνατο με τον δικό του θάνατο. Και απόδειξη αυτής της νίκης είναι η ανάστασή του. Ο Χριστός νίκησε το θάνατο, όχι απλώς για να μας δείξει ότι ως Θεός είναι ισχυρότερός του, αλλά για να συναναστήσει μαζί με τον εαυτό του και εμάς. Για να καταστήσει όλους εμάς, που πιστεύουμε σ’ αυτόν, συγκοινωνούς και συμμέτοχους της αναστάσεώς του. Με τον θάνατό του ο Χριστός συνέτριψε τον ένα εχθρό του ανθρώπου, την αμαρτία, ενώ με την ανάστασή του τον άλλο εχθρό του, τον θάνατο, που ήταν αποτέλεσμα της αμαρτίας. Η ανάστασή του Χριστού αποτελεί ακόμη την ισχυρότερη απόδειξη της αναστάσεως των νεκρών. Όπως ο Χριστός ανέστησε με τη δύναμη της Θεότητός του τον εαυτό του, έτσι ακριβώς θα αναστήσει και τα νεκρά σώματά μας την ημέρα της δευτέρας του παρουσίας.
Δυστυχώς οι περισσότεροι άνθρωποι σήμερα δεν ενδιαφέρονται να ακούσουν το Ευαγγέλιο, ούτε κάν πιστεύουν στο Ευαγγέλιο του Χριστού. Άλλα είναι τα ευαγγέλια που συγκινούν τους ανθρώπους του κόσμου, τους συναρπάζουν και τους αιχμαλωτίζουν. Για έναν άρρωστο, για παράδειγμα, που πάσχει από μια σοβαρή αρρώστια ευαγγέλιο είναι η πληροφορία του γιατρού, ότι θα γίνει καλά. Για έναν νέο που δίνει εξετάσεις σε μια ανώτατη σχολή ευαγγέλιο είναι η είδηση ότι πέτυχε στις εξετάσεις. Για έναν εργάτη που παλεύει για το μεροκάματο, η είδηση ότι έχει αυξηθεί ο μισθός του. Για έναν άνεργο, το γεγονός ότι κατάφερε να διορισθεί σε κάποια δημόσια υπηρεσία. Για μια οικογένεια, που αγωνιά για την αποκατάσταση μιάς θυγατέρας της, ότι βρέθηκε ένας καλός νέος, που θέλει να την νυμφευθεί. Για μια οικογένεια, που πνίγεται στα χρέη η είδηση ότι κέρδισε το πρώτο λαχείο.
Όμως, αδελφοί μου, όλα τα παραπάνω ευαγγέλια είναι ανθρώπινα, είναι πρόσκαιρα ευαγγέλια. Είναι γεγονότα χαρμόσυνα, που πολλές φορές εναλλάσσονται με άλλα, λυπηρά. Είναι ευαγγέλια, που δεν μπορούν να σώσουν τον άνθρωπο, δεν μπορούν να χαρίσουν σ’ αυτόν την αιώνια ζωή. Προσφέρουν μια πρόσκαιρη χαρά και στο τέλος αφήνουν ένα κενό και μια απογοήτευση. Και τούτο διότι ο άνθρωπος είναι πλασμένος για την αιωνιότητα, για μια ζωή χαρούμενη, χωρίς τέλος. Σε τι θα μας ωφελήσει να απολαύσουμε όλες τις χαρές του κόσμου και να χάσουμε την ψυχή μας, να χάσουμε την αιώνια ζωή; Όλες οι χαρές του κόσμου είναι ένα μηδέν μπροστά στην χαρά της αιώνιας ζωής. Αυτή την μεγάλη αλήθεια τονίζει ο ίδιος ο Κύριός μας «Τι γαρ ωφελήσει άνθρωπον, εάν κερδίσει τον κόσμον όλον και ζημιωθεί την ψυχήν αυτού;» Τίποτε απολύτως.
Αυτό το άγιο Ευαγγέλιο, αυτό το χαρμόσυνο μήνυμα της σωτηρίας, ακούμε και εμείς κάθε Κυριακή, τόσο με το ευαγγελικό, όσο και με το αποστολικό ανάγνωσμα. Το ακούμε με τα αυτιά του σώματος, το ακούμε άραγε και με τα αυτιά της ψυχής μας; Είναι άραγε τα αυτιά της ψυχής μας ανοιχτά, όταν αναγιγνώσκονται οι ευαγγελικές και οι αποστολικές περικοπές, σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου μας «Ο έχων ώτα ακούειν ακουέτω»; Το ερώτημα είναι κατά πόσον εμβαθύνουμε, σ’ αυτά που ακούμε; Κατά πόσο μελετούμε το άγιο Ευαγγέλιο στο σπίτι μας; Κατά πόσο συμμετέχουμε στις συνάξεις μελέτης της αγίας Γραφής; Κατά πόσο μας συγκινούν και μας συγκλονίζουν, όλα όσα έκανε ο Χριστός για τη σωτηρία μας από άπειρη αγάπη για μας; Και σε τελική ανάλυση κατά πόσον ανταποκρινόμαστε στην αγάπη αυτή του Θεού;
Δυστυχώς η θλιβερή πραγματικότητα είναι ότι οι περισσότεροι από μας, που υποτίθεται ότι πιστεύουμε στο Χριστό και στο Ευαγγέλιό του, ενώ ακούμε το Ευαγγέλιο, είναι σαν να μη το ακούμε. Το ευαγγέλιο του Χριστού δεν αγγίζει τη ζωή μας, δεν επηρεάζει το βάθος της καρδιάς μας. Γι’ αυτό και τελικά η όλη σχέση μας με τον Χριστό και με την Εκκλησία είναι εντελώς τυπική και επιφανειακή. Δυστυχώς μας συναρπάζουν και μας αιχμαλωτίζουν τα ανθρώπινα ευαγγέλια, για τα οποία μιλήσαμε πιο πάνω. Αυτά τα ευαγγέλια έχουν την πρώτη θέση στη ζωή μας και όχι το Ευαγγέλιο του Χριστού. Ας αγωνιστούμε, αδελφοί μου, να μη παρασυρθούμε από τα ανθρώπινα ευαγγέλια του κόσμου και ας προσπαθήσουμε να κάνουμε πράξη το Ευαγγέλιο του Χριστού, πράγμα που εύχομαι να γίνει σε όλους μας με τη Χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, τις πρεσβείες της Κυρίας Θεοτόκου και όλων των αγίων. Αμήν.

Η κατά Χριστόν τελείωση του ανθρώπου
Η σημερινή Ευαγγελική περικοπή μας παρουσιάζει ένα ευσεβή, πλούσιο και καλό νέο, ο οποίος πηγαίνει να ρωτήσει για την αιώνια ζωή, το πρόσωπο που είναι ο αιώνιος και η όντως αληθινή ζωή. Πηγαίνει να ρωτήσει για την σωτηρία, τον χορηγό της αιώνιας σωτηρίας. Ο νέος ήταν πιστός στις εντολές του Μωσαϊκού Νόμου. Οι σχέσεις του με τον κόσμο ήταν πολύ καλές. Κάτι περισσότερο ζητούσε όμως.
Έτσι, πλησιάζει τον Ιησού, την αλήθεια, την σωτηρία και την αιωνιότητα του ανθρώπου, και τον παρακαλεί να του εξηγήσει τι μπορεί να κάνει ώστε να γίνει μέτοχος της αιώνιας ζωής. Θα λέγαμε ότι ο νέος αποφασίζει να ξεκινήσει από την προσωρινότητα και καταλήγει στην αιωνιότητα, από τα πρόσκαιρα στα αιώνια, από τα φθαρτά στα άφθαρτα. Ο Κύριος, λοιπόν, τον ρώτησε αν γνωρίζει τις εντολές. Και εκείνος του απάντησε ότι τις γνωρίζει και όχι μόνο αυτό, αλλά και τις τηρεί από μικρή ηλικία. Όταν ο νέος του είπε ότι τις τηρεί, ο Κύριος του υπαγόρευσε ακόμη κάτι που θα έπρεπε να πράξει για να πετύχει το σκοπό του. «Ει θέλεις τέλειος είναι, υπάγε πώλησαν σου τα υπάρ­χοντα και δός πτωχοίς, καί έξεις θησαυρόν εν οόρανώ, καί δεύρο ακολουθεί μοι[1]». Μόλις το άκουσε ό νεαρός εκείνος έφυγε λυπημένος γιατί εί­χε μεγάλο πλούτο και δεν μπόρεσε να κάνει αυτό πού του ζητούσε ό Κύριος. Δεν έκανε την αναγκαία υπέρβαση, γιατί όπως φάνηκε από το αποτέλεσμα, η καρδιά του ήταν δοσμένη περισσότερο στον πλούτο παρά στο Θεό.
Είπε κάποιος ότι ο πλούτος ενός λαού είναι οι αρετές του. Η αρετή μένει γιατί είναι πνευματικός θησαυρός, πλούτος ουράνιος, που δεν μπορεί να τον αγγίξει κανείς αν δεν το δώσουμε από μόνοι μας. Με τις αρετές μας πλουτίζουμε τους συνανθρώπους μας, γιατί όλοι έχουμε αρετές, χαρίσματα και ο ένας συμπληρώνει τον άλλο.
O Kύριος έδειξε τόσο στο νέο όσο και στους υπόλοιπους ότι δεν είναι αρκετό να τηρεί κάποιος τις δέκα εντολές του Μωσαϊκού Νόμου. Και γιατί δεν είναι αρκετό; Οι Εβραίοι είχαν την εντύπωση ότι οι δέκα εντολές είναι το παν και ότι όποιος τις τηρεί είναι καθαρός και άγιος και θα γίνει κληρονόμος της Βασιλείας του Θεού. Ο Κύριος είπε ότι τα πράγματα δεν είναι καθόλου έτσι. Δεν ήλθε να καταργήσει το νόμο, και αυτό το διαβάζουμε συχνά στο Ευαγγέλιο. λέει ο Άγιος Λουκάς αρχιεπίσκοπος Κριμαίας.
O Kύριος προέτρεψε τον πλούσιο νέο να μοιράσει τον πλούτο του στους φτωχούς. Μέσα στην οικογένεια της Εκκλησίας δεν μπορεί ο ένας να έχει θησαυρούς και ο άλλος να στερείται τον επιούσιο. Η ελεημοσύνη και η φιλανθρωπία είναι μια ευαγγελική πράξη αγάπης, η οποί καταργεί τις διαφορές και το μέτρο της ολιγάρκειας δίνει τη δυνατότητα της αρμονικής συμβιώσεως πτωχών και πλουσίων. Όταν υπάρχει πνεύμα Χριστού, οι πλούσιοι ευεργετούν τους ενδεείς και εκείνοι ευγνωμονούν τους πλουσίους[2].
Τέσσερα σημαντικά πράγματα που πρέπει να ενθυμούμαστε ώστε ο πλούτος να μην απομακρύνει τον άνθρωπο είναι: πρώτα η ευθύνη, δηλαδή η συναίσθηση της ευθύνης για ό,τι έχουμε. Να σκεπτόμαστε ότι είμαστε οικονόμοι των αγαθών που έχουμε. Δεύτερο η ελευθερία, δηλαδή να μην υποδουλωνόμαστε σε αυτά που έχουμε. Να τα κατέχουμε και όχι να μας κατέχουν. Τρίτο η δικαιοσύνη στην απόκτηση και κατανομή των αγαθών. Τέταρτο η αγάπη. Όταν υπάρχει η αγάπη, κάνει τον πλούτο πηγή ευεργεσιών για πιεσμένους από την οικονομική ανάγκη συνανθρώπους και καταργείται ο αγώνας των τάξεων. Έτσι αντιμετωπίζονται τα υλικά αγαθά[3].
Όταν ο πλούτος σκορπίζεται κατά τον τρόπον που παραγγέλλει ο Κύριος, έχει την ιδιότητα να παραμένει, ενώ όταν φυλάσσεται, να μας εγκαταλείπει. Εάν τον φυλάσσεις, δεν θα τον έχεις, εάν τον σκορπίσεις, δεν θα τον χάσεις. Αλλά ο πλούτος είναι περιζήτητος από τους περισσοτέρους όχι για τα ενδύματα ούτε για τις τροφές. Έχει επινοηθεί από τον διάβολο κάποιο τέχνασμα το οποίον υποβάλλει στους πλουσίους αναρίθμητες αφορμές για δαπάνες, ώστε να κυνηγούν τα περιττά και άχρηστα ως αναγκαία, και ποτέ να μην αισθάνονται κορεσμόν από του να επινοούν αφορμές για έξοδα. Επειδή όταν μεν διαμοιράζουν τον πλούτο, λαμβάνουν υπ’ όψιν και την παρούσαν ανάγκην και την μελλοντικήν. Και αποθηκεύουν το ένα μέρος για τους εαυτούς των, το δε άλλο για τα παιδιά τους. Έπειτα ευρίσκουν διάφορες αφορμές για να δαπανήσουν τον πλούτον αυτόν. Όταν όμως ο πλούτος, που διασπάται σε τόσα κομμάτια, ακόμη περισσεύει, παραχώνεται στη γη και φυλάσσεται σε απόρρητα μέρη. «Διότι το μέλλον είναι άγνωστον, μήπως μας εύρουν κάποιες απρόβλεπτες ανάγκες»[4].
Αγαπητοί αδελφοί! Τι πρέπει να κάνουμε για να σωθούμε; Την απάντηση σ’ αυτό το ερώτημα, την πιο ικανοποιητική απάντηση, τη βρίσκουμε στο Ευαγγέλιο. Ο Κύριος δήλωσε ότι για να σωθούν όσοι δεν πιστεύουν στον Χριστό, πρέπει οπωσδήποτε να πιστέψουν σ’ Αυτόν· και για να σωθούν όσοι πιστεύουν στον Χριστό, πρέπει οπωσδήποτε να ζουν σύμφωνα με τις εντολές Του. Αιώνια θα χαθεί όποιος δεν πιστεύει στον Χριστό. Αιώνια θα χαθεί και όποιος λέει με τα χείλη του ότι πιστεύει στον Χριστό, αλλά με τα έργα του Τον αρνείται, δηλαδή δεν τηρεί τις αγίες εντολές Του. Μ’ άλλα λόγια: Για τη σωτηρία χρειάζεται ζωντανή πίστη στον Χριστό. Όταν οι Ιουδαίοι ρώτησαν τον Κύριο, «Τι πρέπει να κάνουμε, για να εκτελούμε τα έργα του Θεού;», Εκείνος τους απάντησε: «Το έργο του Θεού είναι να πιστέψετε στον Απεσταλμένο Του[5].
Η ζωντανή πίστη στο Χριστό είναι θείο έργο και με αυτό εκπληρώνεται η σωτηρία του ανθρώπου. Η ζωντανή πίστη είναι θέαση και γνώση του Θεού[6], είναι δωρεά του Θεού, είναι ζωή αφιερωμένη ολοκληρωτικά στην ευσέβεια και νεκρωμένη για τον κόσμο.
Το πνευματικό θησαυροφυλάκιο στο οποίο φυλάσσεται και από το οποίο αφειδώλευτα προσφέρεται ο θησαυρός της αληθινής πίστεως, είναι η αγία Ορθόδοξη Εκκλησία και μόνο αυτή. Είναι, λοιπόν, απαραίτητο, προκειμένου να σωθούμε, να ανήκουμε στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Όποιος δεν υπακούει στην Εκκλησία, «ας είναι για σένα όπως ο ειδωλολάτρης ή ο τελώνης[7]» είπε ο Κύριος[8].
Το μήνυμα της σημερινής Ευαγγελικής περικοπής είναι διαχρονικό. Η φωνή του Ιησού αναφωνεί στον κάθε άνθρωπο του κάθε αιώνα και της κάθε εποχής. Δυστυχώς πολλοί ομοιάζουμε με το σημερινό νέο. Επειδή τηρούμε τις εντολές του ισχυριζόμαστε ότι αγαπάμε τον Χριστό και τηρούμε το θέλημά Του, αλλά μένουμε προσκολλημένοι στα υπάρχοντά μας είτε λίγα είναι είτε πολλά. Ας προσκολλόμαστε στο θέλημα του Θεού και αυτό να εφαρμόζουμε στη ζωή μας. Να γίνει η ζωή μας Χριστοκεντρική, δηλαδή στο κέντρο να είναι ο Ιησούς Χριστός και μόνο αυτός.
Ραφαήλ Χ. Μισιαούλης, θεολόγος
[1] Ματθαίου 19,21.
[2] Μητροπολίτου Φθιώτιδος Νικολάου, «Εις επίγνωσιν Θεού», Β΄ έκδοση 1999, σελ. 157-161.
[3] Παντελεήμων Καθρεπτίδη Μητροπολίτη Κορωνείας, «Ἐπί τήν λυχνίαν», εκδόσεις Αρμός, 2018, σελ. 263-264.
[4] Μεγάλου Βασιλείου, ΕΠΕ τόμος 6, σελ. 284, Πατερικό Κυριακοδρόμιο, σελ.243-255.
[5] Ιωάννου 6, 28-29.
[6] Εβραίους 11,27.
[7] Ματθαίου 18,17.
[8] Ασκητικές ομιλίες Α΄ Αγίου Ιγνατίου Μπριαντσανίνωφ, επισκόπου Καυκάσου και Μαύρης Θάλασσας, Εκδόσεις Ιεράς Μονής Παρακλήτου, Ωρωπός Αττικής.

«τίμα τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα» (Ματθ.19,19)
Σύμφωνα μὲ τὸ σημερινὸ Εὐαγγελικό μας ἀνάγνωσμα, ἀγαπητοὶ Ἀδελφοί, ὁ Κύριος ξαναθυμίζει στὸν πλού­σιο εὐσεβῆ νεανίσκο, ποὺ ἐπόθησε τὴν αἰώνια ζωή, τὶς ἐντολὲς τοῦ Δεκαλόγου. Μεταξὺ αὐτῶν τῶν θείων ἐντολῶν, τὶς ὁποῖες, ἐὰν τηρήση στὴν καθημερινή του ζωὴ ὁ ἄνθρωπος, ἀσφαλῶς ὁδηγεῖται στὴ Βασιλεία τῶν οὐρανῶν, εἶναι καὶ ἡ πασίγνωστη στοὺς χριστιανοὺς «τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου, ἵνα εὖ σοι γένηται καὶ ἵνα μακροχρόνιος γένη ἐπὶ τῆς γῆς».
Δυστυχῶς στὶς εὐλογημένες ἐκεῖνες ἡμέρες τοῦ Υἱοῦ τοῦ Ἀνθρώπου κάτω στὴ γῆ, ὅπως ὁ Ἴδιος μᾶς ἀπεκάλυψε, ἀκόμη καὶ αὐτὴν τὴν πεντακάθαρη θεϊκὴ ἐντολὴ τὴν εἶχαν διαστρέψει οἱ διδάσκαλοι τοῦ Ἰσραήλ. Μᾶς εἶπε ὁ Κύριος: «ὁ γὰρ Θεὸς ἐνετείλατο λέγων, τίμα τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα… ὑμεῖς δὲ λέγετε ὃς ἂν εἴπη τῷ πατρὶ ἤ τῆ μητρί δῶρον ὃ ἐὰν ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῆς, καὶ οὐ μὴ τιμήση τὸν πατέρα αὐτοῦ ἤ τὴν μητέρα αὐτοῦ καὶ ἠκυρώσατε τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ διὰ τὴν παράδοσιν ὑμῶν» (Ματθ.15,4-6).
Δηλαδή, σκεφθεῖτε μέ πόση θρασύτητα τότε οἱ Φαρισαῖοι συμβούλευαν τοὺς νέους, ὅτι θὰ μποροῦσαν, χωρίς καθόλου νά τούς τύπτη ἡ συνείδηση, νὰ μὴν τηρήσουν τὴν ἐντολὴν αὐτήν, ποὺ ἀπαιτοῦσε σεβασμὸ καὶ τιμὴ στοὺς γονεῖς, ἐφόσον τοὺς ἔλεγαν τὴν «μαγική» λέξη κορβᾶν. Κορβᾶν θὰ πεῖ δῶρο στὴ γλώσσα μας, ποὺ ἐσήμαινε, πώς, ὅ,τι ὤφειλαν ὡς παιδιὰ στοὺς γονεῖς των, ἐὰν τὸ ἀφιέρωναν ὡς δῶρο στὸ ναό, τότε ἀνέτως θὰ μποροῦσαν νὰ ἀδιαφορήσουν γιὰ τοὺς γονεῖς καὶ τὶς ἀνάγκες τῶν γονιῶν τους!
Ὄχι! ὅμως ἐτόνισε ὁ Κύριος. Ὅπως εἶπε καὶ στὸν νέο τοῦ σημερινοῦ Εὐαγγελίου, τὰ παιδιὰ ὀφείλετε νὰ ἀποδίδετε μὲ λόγια καὶ προπάντων μὲ ἔργα, τὴν τιμὴ καὶ τὸν σεβασμὸ πρὸς τοὺς γονεῖς σας. Γιὰ ὅσα ἀνεκτίμητα ἀγαθά σᾶς προσέφεραν. Γιὰ νὰ ἔλθετε στὸν κόσμο, νὰ μεγαλώσετε, γιὰ νὰ ἀποκατασταθῆτε, νὰ σπουδάσετε, νὰ γίνετε ἄνθρωποι, μὲ τόσους κόπους καὶ ἀμέτρητες θυσίες.
«Τίμα τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα». Μήπως καὶ Ἐκεῖνος ὁ Θεῖος Διδάσκαλος, πού ὑπενθύμισε σήμερα στὸν εὐσεβῆ νέο τὴν ἐντολὴ αὐτὴ, πρῶτος δὲν τὴν ἐτήρησε, μολονότι ἡ σχέση Του μὲ τὴν παναγία Μητέρα Του δὲν ἦτο ἀκριβῶς ἴδια μὲ τὴ δική μας σχέση μὲ τοὺς γονεῖς μας; Πόσον σεβασμὸ καὶ ἀγάπη δὲν ἔδειξε ἀπέναντι στὴν Ὑπεραγία Θεοτόκο, μέχρι καὶ αὐτοῦ τοῦ Σταυρικοῦ του θανάτου στὸν Γολγοθά. Θυμᾶσθε ἐκεῖνες τὶς ἀνεπανάληπτες στιγμὲς γιὰ ὅλην τὴν ἀνθρωπότητα, καθὼς ἀποχαιρετοῦσε πρὸς στιγμὴν ἐπάνω στό Σταυρό τὸν ἀχάριστο κόσμο, τί εἶπε πρὸς τὸν παριστάμενο ἠγαπημένο Μαθητὴ Του τὸν Ἰωάννη: «Ἰδοὺ ἡ Μήτηρ σου»! (Ἰωάν.19,27) «παιδεύων ἡμᾶς», κατὰ τὸν ἱερὸ Χρυσόστομο, «μέχρι ἐσχάτης ἡμῶν ἀναπνοῆς πᾶσαν ποιεῖσθαι ἐπιμέλειαν τῶν γεγεννηκότων». Διδάσκοντάς μας πώς πρέπει μέχρι τήν τελευταία μας ἀναπνοή νά φροντίζωμε τούς γονεῖς μας.
Καὶ βέβαια ὁ πλούσιος νεανίσκος τοῦ Εὐαγγελίου μας σήμερα ἦτο κατὰ πάντα ἐντάξει καὶ στὸ κεφάλαιο αὐτό, ὅπως ὡμολόγησε. «Ταῦτα πάντα ἐφυλαξάμην ἐκ νεότητός μου». Πόσα ὅμως σήμερα, ἀγαπητοὶ Ἀδελφοί, πόσα παιδιὰ, χριστιανοὶ πλέον, θὰ ἐπαναλάβουν τὴν ἴδια διαβεβαίωση;
Ὄχι δυστυχῶς πολλοί. Ἐξάλλου ὁ Ἀπόστολος Παῦλος προφητικά μᾶς ἔγραψε, ὅτι «ἐν ἐσχάταις ἡμέραις… ἔσονται οἱ ἄνθρωποι… γονεῦσιν ἀπειθεῖς, ἀχάριστοι…» (Βʹ Τιμ. 3,1-2). Στίς ἔσχατες ἡμέρες ἀνάμεσα στά ἄλλα κακά, πού θά διακρίνουν τούς ἀνθρώπους, θά εἶναι καί αὐτό: Τά παιδιά θά εἶναι ἀχάριστα στούς γονεῖς των, ἀνυπάκουα καί ἀπείθαρχα, μέ ἀποτέλεσμα ἀρκετοὶ γονεῖς νὰ μὴν ἔχουν τόσο εἰρηνικὰ καὶ εὐτυχισμένα τέλη στὰ χέρια τῶν παιδιῶν τους.
Ἀλλὰ πῶς νὰ ἔχωμε τὴν ψευδαίσθηση, ὅτι θὰ τιμήσουν τοὺς γονεῖς των οἱ τοιοῦτοι, ὅταν δὲν τιμοῦν, οὔτε σέβονται τὸν Θεόν, τὸν κοινό Πατέρα μας στοὺς οὐρανοὺς καὶ Δοτήρα παντὸς ἀγαθοῦ; Πῶς νὰ τιμήσουν τὸν πατέρα ἤ τὴν μητέρα, ὅταν αὐτὲς τὶς διαχρονικὲς καὶ αἰώνιες ἀξίες τοῦ σεβασμοῦ καὶ τῆς τιμῆς πρὸς τοὺς μεγαλυτέρους, πρὸς τὰ ἱερὰ καὶ τὰ ὅσια μας, τὶς χλευάζουν καὶ τὶς διαπομπεύουν μὲ κάθε τρόπο; Ἔστω καὶ ἂν ὁ Πλάστης καὶ Δημιουργός μας, κατὰ τὸν ἱερὸ Χρυσόστομο, «σφόδρα βούλεται τοὺς τεκόντας τιμᾶσθαι παρὰ τῶν τεχθέντων». Ἐπιθυμεῖ πάρα πολύ οἱ γονεῖς νά τιμῶνται ἀπό τά παιδιά τους.
Ἄς μάθωμε, λοιπόν, στὰ παιδιά μας, κυρίως μέ το παράδειγμα μας, ὅτι τὸ νὰ γνωρίζουν νὰ τιμοῦν τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα τους πρωτίστως ἐκεῖνα ὠφελεῖ ἡ τιμὴ αὐτὴ παρὰ τοὺς γονεῖς των. Διότι ὁ Θεὸς εὐλογεῖ καὶ χαρίζει τὰ ἀγαθὰ Του στὰ στοργικὰ παιδιά, ἐνῶ ἀποστρέφει τὸ Πρόσωπό Του ἀπὸ τὰ ἀχάριστα καὶ ἀνυπάκουα καὶ αστοργα παιδια. Αμήν.
Τοῦ Μητροπολίτου Ἐλευθερουπόλεως ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ

«Διδάσκαλε ἀγαθέ, τί ἀγαθὸν ποιήσω ἵνα ἔχω ζωὴν αἰώνιον;[1]»
Ο πλούσιος νέος του σημερινού ευαγγελίου ξεκινά από μια σημαντική κίνηση Πηγαίνει να ρωτήσει για την αιώνια ζωή, Εκείνον που είναι ο Αιώνιος και η όντως ζωή. Πηγαίνει να ρωτήσει για τη σωτηρία τον ίδιο το Σωτήρα. Διδάσκαλε αγαθέ, τι να κάνω για να κερδίσω την αιώνια ζωή. Και ο Κύριος του απάντησε: «Φύλαξε σ’ όλη σου τη ζωή τις εντολές του Θεού». Τόση πεποίθηση είχε στον εαυτό του ο πλούσιος νέος. Τόση βεβαιότητα για την ηθική του αξία. Τόση εμπιστοσύνη στην αυτογνωσία του. Και όμως επλανάτο δεινή πλάνη ο ταλαίπωρος. Η κατόπιν στάση του προς το Χριστό απέδειξε πως δεν ήταν τηρητής, αλλά παραβάτης των εντο­λών του Θεού. Εκεί που νόμιζε ότι είχε αυτογνωσία, δεν είχε. Γιατί αυτογνωσία είναι η γνώση του εαυτού μας, ποιοι είμαστε και τι είμαστε, είναι η γνώση και η βαθύτα­τη συναίσθηση και συντριβή και πλήρης προς το Θεὸ στροφὴ και καταφυγή.
Αφού εδιδάχθη από τoν αληθινόν διδάσκαλο σωτήρια μαθήματα, δεν τα χάραξε στην καρδία του ούτε εφήρμοσε τα μαθήματα αυτά στην πράξη, αλλά απήλθε λυπημένος, επειδή είχε τυφλωθεί από το πάθος της φιλοπλουτίας. Όταν ο πλούτος σκορπίζεται κατά τον τρόπον που παραγγέλλει ο Κύριος, έχει την ιδιότητα να παραμένει, ενώ όταν φυλάσσεται, να μας εγκαταλείπει. Εάν τον φυλάσσεις, δεν θα τον έχεις, εάν τον σκορπίσεις, δεν θα τον χάσης. Αλλά ο πλούτος είναι περιζήτητος από τους περισσοτέρους όχι για τα ενδύματα ούτε για τις τροφές. Έχει επινοηθεί από τον διάβολο κάποιο τέχνασμα το οποίον υποβάλλει στους πλουσίους αναρίθμητες αφορμές για δαπάνες, ώστε να κυνηγούν τα περιττά και άχρηστα ως αναγκαία, και ποτέ να μην αισθάνονται κορεσμό από του να επινοούν αφορμές για έξοδα, όπως αναφέρει ο Μέγας Βασίλειος[2].
Γιατί ο Κύριος του ζήτησε να πουλήσει όλα όσα είχε και να δώσει στους φτωχούς; Γιατί το να έχει κανείς μεγάλο πλούτο είναι τελείως ασυμβίβαστο με το να ζει σύμφωνα με τις εντολές του Χριστού. Πώς μπορεί ένας άνθρωπος πράος και ταπεινός να χύνει συνέχεια δάκρυα βλέποντας να υποφέρουν οι αδελφοί του και να πολλαπλασιάζει ταυτόχρονα τον πλούτο του, να χτίζει καινούρια σπίτια, να αγοράζει καινούρια άλογα και ακριβά ρούχα;
Ο πλούσιος αυτός νέος αγαπούσε τον πλησίον του, αλλά μόνο στα λόγια και στα συναισθήματα, όχι όμως και στην πράξη. Αγαπούσε τον συνάνθρωπό του τόσο, όσο να μη θίγεται το πορτοφόλι του, η περιουσία του. Βέβαια τις άλλες εντολές ο νέος αυτός, όπως έλεγε, αγωνιζόταν να τις τηρεί. Αλλά το αγκάθι της φιλαργυρίας κατέστρεφε το χωράφι της ψυχής του. Προσήλωνε το νου του στα γήινα και φθαρτά, σε αντίθεση με αυτό που μας προτρέπει ο Απόστολος Παύλος «τὰ ἄνω φρονεῖτε, μὴ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς[3]», και έδιωχνε από την καρδιά του τη συμπάθεια προς τούς φτωχούς.
Ο νέος αντί να εκμεταλλευτεί την ευκαιρία που του παρουσίασε ο Κύριος, «περίλυπος ἐγένετο[4]». Έφυγε με το κεφάλι σκυμμένο. Χάθηκε μέσα στους πολλούς κι έμεινε άγνωστος. Δεν μάθαμε ούτε το όνομά του. Και αυτό, γιατί δεν μπόρεσε να σπάσει τον ένα, τον μοιραίο δεσμό, την αγάπη του πλούτου που έγινε βρόγχος στο λαιμό του και τον έπνιξε. Ο Κύριος προέτρεψε τον πλούσιο νέο να μοιράσει τον πλούτο του στους φτωχούς. Μέσα στην οικογένεια της Εκκλησίας δεν μπορεί ο ένας να έχει θησαυρούς και ο άλλος να στερείται τον επιούσιο. Όποιος έχει πλούτη, πρέπει να ευεργετεί. Πραγματικός πλούσιος δεν είναι εκείνος πού κατέχει, αλλά εκείνος που δίνει. Με τη δωρεά προσελκύεται η γενναιοδωρία του Θεού, η οποία αυξάνει και πολλαπλασιάζει τα πλούτη. Όσο δίνει ὁ πλούσιος, τόσο περισσότερο πλουτίζει και σε επίγεια και σε επουράνια αγαθά. Έτσι αποδεικνύεται η αξία του αποστολικού λόγου: «μακάριόν ἐστι μᾶλλον διδόναι ἤ λαμβάνειν[5]».
Η λανθασμένη κίνηση του νέου είναι ότι πηγαίνει στο Χριστό χωρίς να αρνηθεί τον έρωτά του για τον χρυσό. Πίσω από τον πλούτο[6] κρύβονται, η πλεονεξία, ο ατομισμός, η υπεροχή που νιώθει ο πλούσιος από τους άλλους τους ανθρώπους. Όταν πλησιάζουμε το Χριστό, δεν θα σταθεί στην υγεία που φαίνεται αλλά στην αρρώστια που κρύβεται.
Να διώξουμε από την καρδιά μας την προσκόλληση στα γήινα αγαθά. Και μόνο ένα πράγμα να επιδιώκουμε: το να είμαστε φίλοι και αδελφοί του Θεού, που αγαπάνε τον Χριστό και τους οποίους αγαπά Εκείνος. Όποιος σκορπίσει στους φτωχούς και με τον πλούτο του φέρει την ελπίδα εκεί όπου υπήρχε πριν σκοτάδι απογνώσεως, θα βρει αδαπάνητους θησαυρούς στον ουρανό. Στόχος μας αυτός να είναι, το κέρδος της κατακτήσεως της Βασιλείας του Θεού.
Ιεροδιακόνου Ιεράς Μητροπόλεως Ταμασού και Ορεινής, Ραφαήλ Μισιαούλη
1] Ματθαίου 19, 16.
[2] Αγίου Βασιλείου του Μεγάλου, Ομιλία προς τους πλουτούντας, ΕΠΕ τόμος 6, σελ. 284.
[3] Κολοσσαείς 3,2.
[4] Ματθαίου 19, 22.
[5] Πράξεων 20, 35.
[6] Για το πάθος της φιλαργυρίας παραθέτω μερικά αποσπάσματα από τις διδασκαλίες των Αγίων μας: Κανείς δεν είναι περισσότερο ανόητος, από τον δούλο των χρημάτων. Νομίζει ότι τα εξουσιάζει, ενώ εκείνα τον εξουσιάζουν. Νομίζει ότι είναι κύριος των χρημάτων του, ενώ στην πραγματικότητα είναι δούλος αυτών (Ιερού Χρυσοστόμου), δεν χορταίνει ποτέ του κανείς να κερδίζει χρήματα, γιατί η διαρκής απόκτηση, είναι ξύλο και προσάναμμα της μεγαλύτερης επιθυμίας (Αγίου Κλήμεντος Αλεξανδρείας), φιλαργυρία είναι η έλλειψη πίστεως στο Θεό, ότι θα φροντίσει για σένα, είναι το χάσιμο της ελπίδος για την εκπλήρωση των υποσχέσεών Του και η μεγάλη ιδέα που έχουμε για τον εαυτό μας (Αγίου Ησαΐου του Αναχωρητού), εάν αγαπήσεις την φιλαργυρία, θα πορευθείς, αναχωρώντας απ’ αυτή τη ζωή άδειος. Εάν όμως αγαπήσεις την ακτημοσύνη, δεν θα στερηθείς τον ουράνιο πλούτο (Οσίου Εφραίμ του Σύρου).

Το δίλλημα
Λυπημένος ἔφυγε ὁ σημερινὸς συνομιλητὴς τοῦ Χριστοῦ. Εἶχε δύο λόγους, δύο στοιχεῖα ποὺ τὸν ἀπέτρεπαν νὰ γίνῃ σύμφωνα μὲ τὴν πρόταση τοῦ Κυρίου τέλειος. Ἦταν πλούσιος καὶ ἦταν ἀκόμη νέος. Εἶχε ὅλα τὰ πλούτη, ὅλες τὶς ἀνέσεις καὶ ὅλη τὴ ζωή μπροστά του. Τί θὰ ἄντεχε νὰ ἀφήσῃ ἀπὸ τὰ δύο; τὴ νεότητα ἢ τὰ πλούτη; Διπλὸ τὸ δίλημμα· διότι ὁ Χριστὸς δὲν τοῦ εἶπε μόνο νὰ μοιράσῃ τὰ πλούτη του στοὺς πτωχούς, ἀλλὰ καὶ νὰ Τὸν ἀκολουθήσῃ.
Ἡ πρώτη πρόταση ἦταν νὰ μοιράσῃ τὸ βιός του· ἡ δεύτερη νὰ Τοῦ ἀφιερώσῃ τὸν βίο, ἀπόφαση μᾶλλον δυσκολότερη, διότι ἡ ἑκούσια πτωχεία τοῦ ζητεῖτο γιὰ ὁλόκληρη τὴν ὑπόλοιπή του ζωή.
Ἂν ὁ Διδάσκαλος γιὰ τὴν ἀπόκτηση τῆς τελειότητος ἐπέμενε μόνο στὸ πρῶτο, ἴσως ὁ νέος νὰ ἔπραττε τὸ προτεινόμενο. Θὰ τὰ μοίραζε ὅλα καὶ δὲν θὰ εἶχε ἄλλη ὑποχρέωση. Θὰ ἦταν σίγουρος ὅτι ἤγγισε τὴν τελειότητα. Ὅμως τὸ πρόβλημα ἦταν ἡ πρόταση νὰ δεσμευθῇ γιὰ ὅλη του τὴ ζωὴ μὲ τὶς ὑποχρεώσεις ποὺ ἀποῤῥέουν ἀπὸ τὴ μαθητεία στὸ Χριστό. Ὑπάρχουν ἄνθρωποι πονόψυχοι, ποὺ ἔχουν μεγάλη περιουσία καὶ μὲ χαρὰ ἐπιβιβάζονται στὸ ὄχημα τοῦ ἀλτρουϊσμοῦ, σκορπίζοντας καλοσύνη μὲ τὶς ἀγαθοεργίες τους. Ἔχουν τὴ δύναμη νὰ ἀπαρνηθοῦν τὴν περιουσία τους, δὲν σημαίνει ὅμως ὅτι ἀπαραιτήτως ἀκολουθοῦν τὸν Χριστό.
Στὴ ζωὴ διαλέγουμε καὶ παίρνουμε· κάνουμε τὶς ἐπιλογές μας ἀνάλογα μὲ τὸ πῶς βλέπουμε τὴ ζωή. Ὁ νέος τοῦ σημερινοῦ ἀναγνώσματος ἀρκέστηκε σὲ ὅσα καλὰ εἶχε. Ἦταν τηρητὴς τοῦ μωσαϊκοῦ νόμου, καλὸς καὶ εὐσεβὴς πιστός, ἐπιμελὴς στὰ θρησκευτικά του καθήκοντα. Ἀρκεῖτο ὅμως στὴ μετριότητα. Ἴσως περίμενε ἀπὸ τὸν Χριστὸ νὰ τοῦ πῇ ὅτι μὲ ὅσα ἔκανε ἔφθασε στὴν τελειότητα. Ἔφυγε λυπημένος, γιατὶ ἤθελε νὰ ἀκούσῃ ὅτι ἦταν ἐντάξει, ὅτι ἦταν τέλειος κατὰ τὶς ἐπιταγὲς τοῦ μωσαϊκοῦ νόμου. Καὶ μᾶλλον ἦταν τέλειος. Ἀλλὰ ὁ νόμος τοῦ Χριστοῦ ὑπερβαίνει τὸν μωσαϊκό, ἡ δὲ τελειότητά του δὲν ἔχει σχέση μὲ τὴν τελειότητα τοῦ δευτέρου.
Ἀρκετοὶ χριστιανοὶ κάνουν τὴν ἐπιλογὴ τοῦ πλούσιου νέου. Ἀρκοῦνται στὴ μετριότητα, φτάνουν μέχρις ἑνὸς ὁρίου· ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα βάζουν κόκκινη γραμμή. Νιώθουν ἐντάξει μὲ τὰ τυπικά, γιατὶ δὲν θέλουν νὰ ζοριστοῦν. Κι ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ αἰσθάνονται καὶ ἕτοιμοι γιὰ τὸν Παράδεισο, ἄμεσοι κληρονόμοι τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ, ἐνῶ εἶναι στὴν οὐσία ἀνέτοιμοι καὶ ἀνεπαρκεῖς, μὲ πνευματικὲς ἐλλείψεις καὶ χίλια μύρια κρυμμένα πάθη, ποὺ ποτὲ δὲν μπῆκαν στὴ διαδικασία νὰ ἐρευνήσουν, ὥστε νὰ γίνουν λίγο καλύτεροι, ἔστω κάπως τελειότεροι ἀπὸ πρίν. Ἀκοῦμε συχνὰ κάποιους χλιαροὺς νὰ λένε στοὺς οἰκείους τους: «Μὴν ἔχῃς πολλὰ πάρε δῶσε μὲ τὴν Ἐκκλησία· ἐντάξει, πήγαινε ποῦ καὶ ποῦ· φτάνει ὅσο νήστεψες· πάλι γιὰ ἐξομολόγηση θὰ πᾷς; δὲν χρειάζεται νὰ εἶσαι τόσο ἐγκρατὴς· καλόγερος θὰ γίνῃς;». Εἶναι στὴν πεπτωκυῖα γνώμη μας ἡ ἀνάγκη νὰ γίνουν οἱ δικοί μας ἄνθρωποι σὰν κι ἐμᾶς, γιὰ νὰ μὴν αἰσθανώμαστε ἄβολα ἀνάμεσα σὲ ἐραστὲς τῆς τελειότητος. Ναί, καὶ ὁ Χριστὸς βεβαίως θέλει νὰ γίνουμε ὅπως εἶναι ὁ ἴδιος, τέλειοι, ὅπως καὶ ὁ Ἐπουράνιος Πατέρας μας. Διαλέγουμε λοιπὸν καὶ παίρνουμε.
Πάντοτε ὑπάρχει τὸ ἀτελές, τὸ τέλειο καὶ τὸ τελειότερο. Ὁ χάρις τοῦ Θεοῦ εἶναι ἀτελεύτητο βάθος τελειότητος, ἀτελείωτο ὕψος ἀγιότητος. Ὅσο τελειοῦται ὁ ἄνθρωπος μέσα σὲ αὐτήν, τόσο ἐγκαταλείπει τὸ προηγούμενο ἐπίπεδο ἀτέλειας. Καὶ κάθε ἑπόμενη βαθμίδα τῆς τελειώσεως εἶναι ἀτελέστερη τῆς μεθεπόμενης. Συνεχὴς καὶ ἀδιάκοπος ὁ ἀγώνας τῆς ὁλοκλήρωσής μας, δὲν σταματᾶ ποτέ. Εἰς αἰῶνας αἰώνων ὁ ἄνθρωπος θὰ ὁλοκληρώνεται, ἀρκεῖ ὅμως νὰ κάνῃ κάποτε τὴν ἀρχή, νὰ χαίρεται αὐτὴν τὴν διαδικασία καὶ νὰ εἶναι ἀποφασισμένος νὰ πορεύεται πρὸς τὸ ἀτελεύτητο τέρμα τῆς θεώσεως.
Δύο εἶναι οἱ ἐπιλογές μας, ἀδελφοί μου. Ἢ μὲ τὸν Χριστὸ ἀπὸ πολὺ ἕως περισσότερο ἢ ἀπὸ τὸ λιγότερο μέχρι τὸ καθόλου. Ἂν αὐτὸ ποὺ ἔχουμε τὸ θεωροῦμε πολὺ καὶ ἀρκετό, ὑπάρχει μπροστά μας τὸ περισσότερο. Ἂν αὐτὸ ποὺ ἔχουμε εἶναι λίγο, πάλι μπροστά μας προβάλλει τὸ περισσότερο ὡς εὐκαιρία ἀνόδου. Εἴθε νὰ κάνουμε τὴν πλεόν συμφέρουσα ἐπιλογή.
π. Στυλιανός Μακρής

Ύπαγε πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα καὶδὸς τοῖς πτωχοῖς
Ασφαλώς θα ξαφνιάστηκε ο νέος του Ευαγγελίου όταν προσήλθε στο Χριστό με μια παρρησία και του ζήτησε ποιο δρόμο να βαδίσει για να κερδίσει την αιώνια ζωή. Ασφαλώς θα ξαφνιάστηκε αυτός που τηρούσε τας εντολάς του Νόμου του Θεού, ότι ο Χριστός θα του υποδείκνυε κάτι επιπλέον να βαδίσει και αυτό ήταν ο δρόμος της πτωχείας, της φτώχιας. Ένα δρόμο που γνωρίζουν πολύ καλά οι Άγιοί μας οι οποίοι είναι πλουτισμένοι από τον Θεό και έχουν εναποθέσει τις ελπίδες τους όχι στα κτήματα ή τα χρήματα του κόσμου, αλλά στα χέρια Εκείνου, στην Χάρη Του.
Πόσο δύσκολο να προσπαθούμε να μιλήσουμε για την πτώχεια σε έναν κόσμο που το χρήμα δεν είναι απλώς ένα μέσον εξυπηρέτησης αλλά και στόχος επιδίωξης και σκοπός της ζωής. Το χρήμα και ο πλουτισμός της ζωής ολοένα και παίρνουν τέτοια θέση στον σύγχρονο πολιτισμό ώστε η οικονομική κατάκτηση κάποιου να θεωρείται υψηλότερη από κάθε άλλη πνευματική ή ηθική. Κάνοντας όμως λόγο η Εκκλησία για τον δρόμο της πτώχειας δεν ματαιοπονεί. Γνωρίζει καλά και αντιστέκεται σε μια ακόμη άποψη και ιδέα της μάταιης, της πρόσκαιρης παρούσης ζωής.
Στο απολυτίκιον του Αγίου Νικολάου λέμε την φράση «δια τούτω εκτείσω τη ταπεινώσει τα υψηλά τη πτωχεία τα πλούσια». Διά της πτωχείας αποκτούνται τα πλούσια. Η φτώχεια είναι μια άσκηση στην χριστιανική μας ζωή. Και σημαίνει την προσπάθειά μας να μην έχουμε προσκόλληση στα υλικά αγαθά. Να μην εξαρτώμεθα από αυτά. Αυτό οδηγεί στην συναίσθηση της μικρότητος μας εμπρός στο μεγαλείο του Θεού.
Φτώχεια είναι ο αγώνας του Χριστιανού να αφήνει τις ελπίδες του στα χέρια του Θεού και αυτό αποτελεί την καλύτερη ομολογία πίστεως και εμπιστοσύνης του πλάσματος στον Κτίστη. Να μην αισθάνεται την σπουδαιότητα και την σιγουριά στην λαμπρότητα των χρημάτων, στην κοσμική καταξίωση της ευμάρειας και της πολυτέλειας. Κάθε τι που είναι παραπάνω από το αναγκαίο γίνεται εμπόδιο σε εκείνον που θέλει να σωθεί.
Ο Διάβολος καλεί τον άνθρωπο σε μια ψευδοζωή. Σε μια ζωή υλόφρονα και ηδονικής ευμάρειας. Ο Χριστιανός την ασημότητα την θεωρεί αληθινή δόξα, την ευτέλεια την θεωρεί κοινωνική λάμψη και τη φτώχεια την θεωρεί πλούτο. Η φτώχεια είναι η άσκηση στο δρόμο του Χριστιανού για την ομοίωση με τον Χριστό ο οποίος«οὐκ είχε ποῦ τὴν κεφαλὴν κλίνῃ». Ο Χριστός ήταν ο φτωχός και ο ακτήμων μέσα στον κόσμο.
Μέχρις ότου η ψυχή είναι δεμένη με τα χρήματα και τα πλούτη, πληγώνεται από τα πάθη. Δεν είναι ελεύθερη. Δεν μπορεί να πετάξει ψηλά στα Ουράνια. Δεν μπορεί να είναι αμέριμνος. Δεν μπορεί να ανοιχτεί στα σχέδια του Θεού διότι ανοίγεται στα σχέδια του ανθρώπινου πήλινου λογικού και μόνον. Αυτός που προτιμά τα γήινα από τα πνευματικά, στο τέλος χάνει και τα δύο. Ενώ εκείνος που επιθυμεί τα Ουράνια, θα έχει οπωσδήποτε και εκείνα τα επίγεια που θα του χρησθούν.
Διότι δεν είναι το φαγητό κακό αλλά η γαστριμαργία. Δεν είναι τα χρήματα αλλά η προσκόλληση σ’ αυτά, η φιλαργυρία. Δεν είναι τα ενδύματα που χρειάζονται να σκεπασθούμε και να αποφύγουμε τη γύμνια, το κρύο και τη ζέστη αλλά τα περιττά και πολυτελή.
Η πτώχεια σαν ένας τρόπος ζωής, απελευθερώνει τον άνθρωπο από τον ζυγό των υλικών πραγμάτων ιδιαιτέρως δε από την ορμή του «κατέχειν», η οποία τον υποβαθμίζει. Η απληστία δεν αφήνει ελεύθερο χρόνο για αυτογνωσία, για αυτοσυνειδησία, για προσευχή και σκέψη Θεού. Το Ευαγγέλιο την χαρακτηρίζει«ειδωλολατρία» (προς Κολασσαείς κεφάλαιο γ’ στίχος 5).
Ο Απόστολος Παύλος γράφει « ἰδοὺ ζῶμεν, ὡς λυπούμενοι ἀεὶ δὲ χαίροντες, ὡς πτωχοὶ πολλοὺς δὲ πλουτίζοντες, ὡς μηδὲν ἔχοντες καὶ πάντα κατέχοντες» (προς Κορινθίους Επιστολής Β’ κεφάλαιο στ’ στίχος 10). Είναι – ο μακάριος Παύλος – πράγματι ο άνθρωπος αυτός, που αξιώνεται να έχει μια ψυχή ελεύθερη από τους εξωτερικούς πειρασμούς, ανασηκωμένη από την τύρβη των κοσμικών, μακριά από τις περιπλανήσεις των γήινων. Είναι μακάριοι και εκείνοι, πλούσιοι πραγματικά, πλουτίζοντες και άλλους, οι οποίοι καταξιώνονται δια της πτωχείας να ξεριζώνουν τα αγκάθια που κόβουν την θέα του Θεού.
Και πώς να μη μακαρίζονται δικαίως εκείνοι που δεν έχουν τις ελπίδες τους στα χρήματα, παρά σ’ Αυτόν τον Κύριο των πάντων; Εκείνοι που δεν ποθούν να αρέσουν σε άλλους παρά σ’ Αυτόν;
Ο κατά Χριστόν φτωχός προσφέρει στον εαυτόν του αλλά και στον συνάνθρωπο, με την θυσία που τον διακρίνει αλλά και με την απλότητα και την ποιότητα της αυτοπροσφοράς, ποιότητα που ανθίζει στις καθαρές καρδιές και τις σφραγισμένες με Χριστό.

«Εάν θέλεις να γίνεις τέλειος δώσε όλα τα υπάρχοντά σου στους φτωχούς… και ακολούθει μοι»
Το μήνυμα της ΙΒ΄ Κυριακής Ματθαίου
Αγαπητοί μου αδελφοί.
Πάλιν και πολλάκις ο Ευαγγελιστής Ματθαίος βρίσκει ευκαιρίες μέσα από τα Λόγια του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, να μας διδάξει πώς πρέπει να ζούμε ως άνθρωποι και μαθητές του Ιησού Χριστού, ώστε να γίνουμε τέλειοι, αλλά και να δημιουργήσουμε έναν κόσμο παραδεισένιο, γεμάτο από χαρά, ευτυχία, δικαιοσύνη. Έναν κόσμο χωρίς πολέμους, χωρίς φτώχεια και χωρίς μιζέρια.
Μόνο ένας τρόπος υπάρχει: Ζήστε όπως θέλει και δίδαξε ο Χριστός μας. Πολλές φορές, λέγει ο Ματθαίος, σας τα έχω επαναλάβει όλα αυτά. Εσείς όμως δυστυχώς δεν υπακούτε. Συνεχίζετε να ζείτε όπως οι δαίμονες, κατά τις αμαρτωλές σας επιθυμίες. Πώς είναι λοιπόν δυνατόν να αλλάξει η κοινωνία, εάν δεν διορθώσετε τη ζωή σας;
Σήμερα όπως ακούσαμε στο Ευαγγελικό ανάγνωσμα, έρχεται πάλι ένας νεαρός για να θέσει στον Ιησού Χριστό την στερεότυπη ερώτηση, τι πρέπει να κάνει, για να εισέλθει στην Βασιλεία των Ουρανών. Μα πόσες φορές δεν είπε και δίδαξε ο Κύριός μας, ότι η Βασιλεία του Θεού εντός υμών εστί, ότι ξεκινά δηλαδή από την καρδιά μας; Αλλά ο Ιησούς ως πατέρας, ως φίλος και αδελφός γεμάτος από αγάπη για τον άνθρωπο, δεν κουράζεται να συμβουλεύει, έστω και εάν επαναλαμβάνει τα ίδια πολύτιμα λόγια. Ποθεί την σωτηρία μας, ποθεί να μας δει ευτυχισμένους και σε αυτή την ζωή αλλά και στην μέλλουσα. Δεν θέλει κανένας από εμάς να χαθεί.
Γι’ αυτό εξηγεί στον νεαρό, τι θέλει ο Θεός από τους ανθρώπους: «Παιδί μου μη κάνεις κανένα κακό στους συνανθρώπους σου, μήτε να τους κλέψεις, μήτε να τους αδικήσεις μοιχεύοντας με τις γυναίκες ή με τις κόρες τους, μήτε να λες ψέμματα για να καλύψεις και να δικαιολογήσεις τον εαυτό σου. Αγάπησε σε παρακαλώ τους συνανθρώπους σου, όπως ακριβώς αγαπάς και τον εαυτό σου. Δώσε δε και την πρέπουσα τιμή που αξίζει στην μητέρα και στον πατέρα σου, που σε έφεραν στην ζωή.
Αλήθεια ποιοι από εμάς ζουν σύμφωνα με αυτή τη διδασκαλία του Χριστού μας; Πόσο διαφορετική αλήθεια θα ήταν η κοινωνία και η πόλη μας εάν εφαρμόζαμε όσα ζήτησε ο Ιησούς από εμάς;
Θα υπήρχαν αδικίες, κλοπές, φόνοι, μοιχείες, ψέμματα και δικαστήρια; Όταν αγαπάς τον διπλανό σου σαν τον εαυτό σου, δεν τον αδικείς, δεν τον βλάπτεις, δεν τον κλέβεις, δεν τον οδηγείς στα δικαστήρια με ψέμματα, δεν μοιχεύεις με την γυναίκα του ή τις κόρες του, δεν ασεβείς στους γονείς. Αντιθέτως, μοιράζεσαι ό,τι καλό και ωφέλιμο έχεις για τον εαυτό σου προσφέροντας πάντοτε και στον διπλανό σου. Έτσι όλοι αποκτούν τα ίδια αγαθά, απολαμβάνουν τις ίδιες χαρές και μοιράζονται ακόμα και τις θλίψεις ή τις δυσκολίες της ζωής, στηρίζοντας ο ένας τον άλλο.
Αυτός είναι ο νέος και ανώτερος τρόπος ζωής που δίδαξε ο Χριστός. Δυστυχώς εμείς και σήμερα εξακολουθούμε να κοιτούμε μόνο το ίδιον συμφέρον. Κοιτούμε μόνο την οικογένειά μας και μόνο αν περισσεύει κάτι, ίσως τότε το δίνουμε και στον διπλανό μας. Αυτά όμως μας δίδαξε αδελφοί μου, ο Χριστός; Όχι. Ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός δίδαξε όπως προσέχουμε τον εαυτό μας και την οικογένειά μας το ίδιο να κάνουμε ακριβώς και για τους διπλανούς συνανθρώπους μας.
Αυτό σημαίνει θυσία και αγάπη στον συνάνθρωπο. Μάλιστα για όσους θέλουν να τελειοποιηθούν, ο Κύριος σήμερα ζητά και κάτι επιπλέον: «Δώστε όλα τα υπάρχοντά σας στους φτωχούς και τότε ακολουθήστε με». Τίποτε μη κρατάτε για τον εαυτό σας, τα πάντα για τον συνάνθρωπο! Αυτό ζήτησε ο Χριστός μας για όσους ποθούν τις πνευματικές κορυφές των ορέων και όχι τους χαμηλούς πρόποδες των βουνών. Δώστε, λέγει, ό,τι έχετε και δεν έχετε στους φτωχούς και πεινασμένους. Αρκεί σε εσάς ότι έχετε Εμένα. Όποιος έχει τον Χριστό, έχει τα πάντα!
Αλλά εμείς πότε θα το κατανοήσουμε αυτό; Πότε θα εγκολπωθούμε τα λόγια του Κυρίου μας, ώστε να τα κάνουμε πράξη στην καθημερινότητά μας; Λέτε να είναι ουτοπία, να είναι ιδέες ανεφάρμοστες όλα τα ανωτέρω που δίδαξε ο Κύριός μας σε μια ανθρώπινη κοινωνία; Άπαγε της βλασφημίας. Έρχου και ίδε. Ο Χριστός τα είπε, οι άγιοι άνθρωποι τα ζουν και είναι η Αλήθεια!
Ολιγόπιστε άνθρωπε γιατί εδίστασες και δεν ακολούθησες τα λόγια του Κυρίου μας; Όσοι πιστοί, λοιπόν, προσέλθετε. Οι πιστοί ας ακολουθήσουμε έστω και την εντεκάτη ώρα τα λόγια του Ιησού Χριστού. Και ας είμαστε βέβαιοι, όσοι ζητούμε πρώτα την Βασιλεία του Θεού, ότι ο Ίδιος θα φροντίσει να μας δώσει και όλα τα επίγεια αγαθά Του, όπως φροντίζει για τα πτηνά του ουρανού και για τα λουλούδια του αγρού. Αμήν.
Του Πρωτοσυγκέλλου της Ι.Μ. Φωκίδος, Γέροντος Νεκταρίου Μουλατσιώτη

«ΤΟ ΘΕΟΜΗΤΟΡΙΚΟ ΘΑΥΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΘΑΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ»
ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ
Απομαγνητοφωνημένη ομιλία του μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου
[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 23-8-1992] [A33]
Καθώς, αγαπητοί μου, μελετούμε το θεολογικότατον προοίμιον της προς Εβραίους επιστολής, αναγκαζόμαστε να σταματήσομε σε μία μυστηριώδη φράση: «Ὃταν δὲ πάλιν εἰσαγάγῃ τὸν πρωτότοκον εἰς τὴν οἰκουμένην, λέγει». Ποιος εισαγάγει; Εισαγάγει ο Πατήρ. Ποιον εισαγάγει; Εισαγάγει τον Υιόν. Πού τον εισαγάγει; Εις την οικουμένην, εις τον κόσμον. Αλλά ο Υιός, ως πρωτότοκος του Πατρός, είναι και Θεός βεβαίως, είναι πανταχού παρών. Τι έννοια έχει αυτό το «εισαγάγει»;
Ο άγιος Γρηγόριος ο Νύσσης απαντά: «Τήν διά σαρκός Αὐτοῦ γένεσιν, εἴσοδον εἰς τήν οἰκουμένην ὀνομάζει ὁ Λόγος». Ότι δηλαδή «όταν ο Πατήρ», λέγει, «εισαγάγει τον Υιόν, Τον εισαγάγει με την έννοια της σαρκός, με την έννοια της Ενανθρωπήσεως». Ώστε λοιπόν η είσοδος του Θεού, του Θεού Λόγου, γίνεται εις τον κόσμον με την Ενανθρώπηση. Και το όργανον που υπηρέτησε αυτήν την είσοδον του πρωτοτόκου εις την Οικουμένην, είναι η Παρθένος Μαρία. Έτσι η Παρθένος Μαρία γίνεται η πύλη δια της οποίας ο Θεός Λόγος κοινωνεί κατά τρόπον αισθητόν και ρεαλιστικόν με τους ανθρώπους.
Ο προφήτης Βαρούχ μας λέγει -Στο 3ο του κεφάλαιο. Είναι αξιομνημόνευτα-: «Ὁ ἀποστέλλων τὸ φῶς, καὶ πορεύεται- Ποιος είναι ο ἀποστέλλων τὸ φῶς; Είναι ο Θεός Λόγος. Ως δημιουργός του φωτός και των πάντων. Στέλνει το φως: «Πήγαινε». Και πηγαίνει- ἐκάλεσεν αὐτό, καὶ ὑπήκουσεν αὐτῷ τρόμῳ (:το ανακαλεί· κι αυτό επιστρέφει τρέμοντας!)· οἱ δὲ ἀστέρες ἔλαμψαν ἐν ταῖς φυλακαῖς αὐτῶν καὶ εὐφράνθησαν- Τα δε αστέρια… ‘’ἐν ταῖς φυλακαῖς αὐτῶν’’ είναι κατά το φαινόμενον, όπως βλέπομε τ’ αστέρια να ανατέλλουν, κάποια ώρα μέσα στο 12ωρο της νύχτας· τουλάχιστον όπως βλέπομε, αυτό λέγεται φυλακή. Δηλαδή σκοπιά. Και αυτά λέει, έλαμψαν και χάρηκαν- ἐκάλεσεν αὐτοὺς -ποιους; Τους αστέρας. Ο Λόγος- καὶ εἶπον (:και Του απήντησαν) Πάρεσμεν (:Είμαστε παρόντες). Ἒλαμψαν μετ᾿ εὐφροσύνης τῷ ποιήσαντι αὐτούς (:Έλαμψαν με χαρά, μπροστά σε Εκείνον που τους κατασκεύασε). Μετά τοῦτο -ποιο «μετὰ τοῦτο»; Μετά που είπε στο φως να πηγαίνει…Αυτό είναι το «μετὰ τοῦτο». Προσέξτε να δείτε τι θεολογία υπάρχει… «Μετά τοῦτο …»,μετά δηλαδή από την Δημιουργία του φωτός, που βλέπομε εις την Γένεσιν: « Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν… καὶ εἶπεν ὁ Θεός· γενηθήτω φῶς· καὶ ἐγένετο φῶς» - Μετά τοῦτο - μετά δηλαδή από την δημιουργία του φωτός και του σύμπαντος- ἐπὶ γῆς ὤφθη -Ποιος ὤφθη; Ποιο είναι το υποκείμενο; Ο Θεός Λόγος. Ενεφανίσθη, ὤφθη, ὤφθη, ὤφθη του ὁράω-ῶ, έγινε φανερός στη γη) καὶ ἐν τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη (:και συνανεστράφη με τους ανθρώπους)». Δεν ξέρω αν καταλαβαίνετε· πιστεύω ναι. Είναι συγκλονιστικό πράγμα! Ότι Εκείνος που είπε «Γενηθήτω φῶς» ήρθε μαζί μας. Και δεν είναι άλλος από τον Ιησούν Χριστόν. Είναι εκπληκτικόν.
Στο μυστήριο λοιπόν να ενωθεί ο Θεός Λόγος με τους ανθρώπους, υπηρέτησε η Παρθένος Μαρία. Αλλά και η Παρθένος Μαρία αποτελεί ένα βαθύτατο μυστήριον. Ένα μυστήριον θαύμα. Το περιώνυμον θεομητορικόν θαύμα. Και το θαύμα αυτό συνίσταται ως εξής. Χωρίς βέβαια να προσμετρηθεί το θεολογικόν βάθος που το αποτελεί το μυστήριον αυτό. Τι να προσμετρήσομε;
Πρώτον· ο Θεός Λόγος είναι Υιός του Πατρός. Και συνεπώς έχομε την εσωτερικήν, αΐδιον γέννησιν του Υιού από τον Πατέρα. Προσέξατε αυτό. «Αΐδιος» θα πει χωρίς αρχή και χωρίς τέλος. Αυτή είναι η διαφορά της λέξεως «αΐδιος» από το «αιώνιος». Το «αιώνιος» μπορεί να μην έχει τέλος, έχει όμως αρχή. Λέμε: «Θα ζήσομε αιωνίως». Αλλά είχαμε αρχήν. Το «αΐδιος» θα πει: χωρίς αρχή και χωρίς τέλος. Γι΄αυτό καταχρηστικώς λέμε τον Θεό «αιώνιον». Θα έπρεπε να τον λέγαμε «αΐδιον» τον Θεόν. Χωρίς αρχή και χωρίς τέλος. Έτσι η γέννησις του Υιού είναι αΐδιος. Χωρίς αρχή, χωρίς τέλος. Και είναι εσωτερική. Είναι έτσι ο Υιός αμήτωρ, χωρίς μητέρα.
Πώς όμως τώρα γίνεται και υιός ανθρώπου; Πώς ο αχώρητος γίνεται χωρητός μέσα στην μήτρα της Παρθένου; Ο αρχάγγελος Γαβριήλ, αγαπητοί μου, κατά τον Ακάθιστον Ύμνον, είδε σωματούμενον τον Κύριον. Τον Κύριον του Ισραήλ! Τον είδε να σωματούται. Δηλαδή να παίρνει ανθρωπίνη μορφή. Τον οποίον άλλοτε δεν είχε δει. Ούτε εγνώριζε. Ούτε άλλη αγγελική φύσις εγνώριζε τον Υιόν. Και ο αρχάγγελος «ἐξίστατο», όπως μας λέγει ο ύμνος. Και εις τα οποία μυστήρια, που συνιστούν το μυστήριο της Θείας Οικονομίας, δηλαδή της Ενανθρωπήσεως, όπως λέγει ο Απόστολος Πέτρος, «ἄγγελοι ἐπιθυμοῦσιν παρακύψαι». «Να σκύψουν, να γνωρίσουν, να προσεγγίσουν αυτό το μυστήριον». Έτσι ο Αρχάγγελος είδε τον Θεό να «μικραίνει» για να γίνει δεκτός μέσα εις την μήτραν της Παρθένου. Αλλά είδε και την μήτρα της Παρθένου να πλαταίνει, για να μπορεί να χωρέσει τον αχώρητον.
Τι ακριβώς, αγαπητοί μου, εκυοφόρησε η Παρθένος; Λέγει ο Απόστολος Παύλος εις την προς Κολοσσαείς επιστολή του: «Ὃτι ἐν αὐτῷ -δηλαδή τῷ Χριστῷ- εὐδόκησε πᾶν τό πλήρωμα κατοικῆσαι -Ποιο πλήρωμα; Της θεότητος. Πλήρωμα θα πει γέμισμα. Κάτι που… δεν υπάρχει κάτι παραπέρα. Λέμε «ὁ πανταχοῦ παρών καί τά πάντα πληρῶν», λέμε για το Πνεύμα το Άγιον, χωρίς να έχει καμία σχέση το Πνεύμα το Άγιο με την δημιουργία ως ουσία, πληροί όμως ολόκληρη την δημιουργία. Έτσι και εδώ. Χωρίς να έχει σχέση ο Υιός με την ανθρωπίνη φύση που λαμβάνει, πληρούται η ανθρωπίνη φύσις από ολόκληρη την θεότητα. Είναι εκπληκτικό. Κι ακόμη σαφέστερα, λίγο πιο κάτω, στο δεύτερο κεφάλαιο, στην ίδια επιστολή, λέγει ο Απόστολος: «ὅτι ἐν αὐτῷ (:γιατί), λέει, (:εις Αυτόν, τον Χριστόν) κατοικεῖ πᾶν τό πλήρωμα τῆς θεότητος σωματικῶς». Το καταλαβαίνομε; Είναι εκπληκτικόν. «Πᾶν τό πλήρωμα». Όλος ο Λόγος ήτο σωματικώς εις την ανθρωπίνη φύση του Ιησού! Αυτόν που εγέννησε η Θεοτόκος.
Ώστε λοιπόν τι ακριβώς εκυοφόρησε η Παρθένος; Η Παρθένος Μαρία κυοφορεί και γεννά αληθή Θεάνθρωπον. Έτσι η Παρθένος… δηλαδή η ανθρωπίνη φύσις, θα λέγαμε, που Εκείνη δίδει εις τον Θεόν Λόγον, να είναι θεωμένη, ἅμα συλλήψει. Και αυτή η φύσις η ανθρωπίνη, που δίδει η Θεοτόκος και προσλαμβάνει ο Λόγος, είναι ηνωμένα, ηνωμένες αυτές οι δύο φύσεις, θεία και ανθρωπίνη, ασύγχυτα και αδιαίρετα με μίαν υπόστασιν. Την υπόστασιν του Θεού Λόγου. Αυτό εκυοφόρησε η Παρθένος Μαρία. Και αυτό λέγεται Θεομητορικόν θαύμα.
Ακόμη, η σύλληψις του Θεού Λόγου στην μήτρα της Παρθένου έγινε χωρίς ανδρικόν σπέρμα. Χωρίς πατέρα. Είναι αμήτωρ κατά την θεότητα, είναι απάτωρ, χωρίς πατέρα, κατά την ανθρωπότητα. Δηλαδή κατά το ανθρώπινον, ο Χριστός δεν έχει πατέρα. Κι όπως ο Αδάμ επλάσθη εκ της παρθένου γης, χωρίς προηγούμενον σπέρμα, έτσι και ο νέος Αδάμ, ο Χριστός προέρχεται εκ της Παρθένου, ώστε ο παλαιός Αδάμ να αποτελεί εικόνα του Ιησού Χριστού ως προς την γέννηση. Και η Παρθένος γεννά, συνεπώς, παρθενικά, και τέλος μένει παρθένος. Είναι αυτή η θεολογική έκφρασις, ότι η Μαρία Θεοτόκος μένει Παρθένος, είναι Παρθένος προ του τόκου, είναι Παρθένος κατά τον τόκον και μένει Παρθένος μετά τον τόκον. Γι΄αυτό λέγεται Αειπάρθενος. Γι΄αυτό και εικονογραφικά έχει τρία αστέρια. Ένα στο μέτωπο και δύο στους ώμους. Κι αυτά τα τρία αστέρια εκφράζουν το αειπάρθενον της Θεοτόκου. Και είναι εκείνη που αποτελεί την κεκλεισμένην πύλην, δια της οποίας εισέρχεται και εξέρχεται ο Θεός, και μένει και παραμένει κεκλεισμένη.
Όταν ο Κύριος υπόσχεται τον ερχομό Εκείνου που θα έρθει να αποκαταστήσει τους πεσμένους ανθρώπους, εκείνο το λεγόμενον Πρωτευαγγέλιον που είναι μία ελπίδα μέσα στην ζοφερότητα εκείνου του δειλινού στον Παράδεισον, κάνει αναφορά στο σπέρμα της Εύας! Και όχι του Αδάμ. Τι λέγει εκεί ο Θεός; Ότι «εκ του σπέρματος αυτής θα έλθει Εκείνος ο οποίος θα σου συντρίψει την κεφαλήν», λέγει στον διάβολο. Δεν λέγει «ἐκ τοῦ σπέρματος τοῦ ἀνδρός». Το σπέρμα ανήκει στον άνδρα. Πώς λέγει εδώ «ἐκ τοῦ σπέρματος αὐτῆς»; Σημαίνει έναν σαφή υπαινιγμό, ότι Εκείνος που θα ήρχετο, θα εγεννάτο εκ Παρθένου.
Μας καταπλήσσει, ωστόσο, ότι σε όλη την ανθρωπίνη Ιστορία, ανακαλύπτομε την παρουσία αυτού του θεομητορικού θαύματος. Από τον Αδάμ και την Εύα, μέχρι το ιστορικό πρόσωπό της, διαρκώς ανακαλύπτομε την Υπεραγίαν Θεοτόκον. Μας εκπλήσσει! Ένα τροπάριο του Κανόνος, του Ακαθίστου Ύμνου, λέγει: «Ἐξέστη τά σύμπαντα (:τα σύμπαντα εξέστησαν) ἐπὶ τῇ θείᾳ δόξῃ σου -Γιατί εξέστησαν;- σύ γάρ, ἀπειρόγαμε Παρθένε(:Συ, ω Παρθένε, που είσαι άπειρος γάμου, δεν έχεις εμπειρία του γάμου, δηλαδή είσαι παρθένος) ἔσχες ἐν μήτρᾳ τὸν ἐπὶ πάντων Θεὸν (:γιατί εφιλοξένησες μέσα στη μήτρα σου τον Θεόν που είναι πέρα και πάνω απ’ όλα) καὶ τέτοκας ἄχρονον Υἱόν (:και έχεις γεννήσει Υιόν άχρονον, αΐδιον- που σας έλεγα στην αρχή) πᾶσι τοῖς ὑμνοῦσι σε, σωτηρίαν βραβεύοντα».
Αλλά εάν, αγαπητοί μου, εάν η Παρθένος Μαρία αποτελεί όντως ως πρόσωπον και ως ύπαρξις το θεομητορικόν θαύμα, τότε είναι πολύ φυσικόν και η ιδία να επιτελεί θαύματα. Είναι πολύ φυσικόν. Όταν εκλήθη η Θεοτόκος και ο Ιησούς εις τον γάμον της Κανά, και ο Ιησούς επετέλεσε το πρώτο Του θαύμα, όπως σαφώς μας το χαρακτηρίζει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, ότι ήτο το πρώτον σημείον του Ιησού, το πρώτον σημείον, το πρώτο θαύμα, δηλαδή την μεταβολή του νερού σε κρασί, ταυτόχρονα αυτό το θαύμα, το πρώτο θαύμα, ήταν και θαύμα της Θεοτόκου! Πώς; Διότι Εκείνη εισηγείται το θαύμα: «Δεν έχουν κρασί». Και μετά λέγει εις τους υπηρέτες: «Ό,τι σας λέγει, να το κάνετε». Είναι λοιπόν σαφώς εισηγήτρια του θαύματος του Υιού της. Και συνεπώς ανήκει το θαύμα αυτό και εις Εκείνην. Είναι το θαύμα του Υιού, αλλά είναι και το θαύμα της μητρός. Αρχή θαυμάτων λοιπόν, δημοσίων θαυμάτων, και για την Θεοτόκο το θαύμα της Κανά.
Έκτοτε, αυτό που εγράφη δια τον Ιησούν, στον Ευαγγελιστή Ιωάννη, στο τέλος του Ευαγγελίου του, ότι «Ἔστι δὲ καὶ ἄλλα πολλὰ ὅσα ἐποίησεν ὁ Ἰησοῦς (:υπάρχουν κι άλλα πολλά που έκανε ο Ιησούς) ἅτινα ἐὰν γράφηται καθ' ἕν, οὐδὲ αὐτὸν οἶμαι τὸν κόσμον χωρῆσαι τὰ γραφόμενα βιβλία», «που όλα αυτά», λέει, «αν έπρεπε να γράφονται το καθένα ξεχωριστά, νομίζω ότι δεν θα χωρούσαν όλες οι βιβλιοθήκες του κόσμου εκείνα που ο Ιησούς επετέλεσε», αυτό θα μπορούσε να γραφεί και να ειπωθεί και δια την Θεοτόκον. Γιατί εις όλον τον χριστιανικόν κόσμον είναι γνωστά τα θαύματα της Παναγίας μας. Μεγάλα και μικρά. Αναρίθμητα, αναρίθμητα, αναρίθμητα! Και θαύματα ακόμη και αυτής της καθημερινότητος· που δεν γράφονται μεν αλλ’ είναι και ανήκουν στην προσωπική εμπειρία του κάθε πιστού. Και τα θαύματα αυτά γίνονται από τον Χριστόν, τον Υιόν της, για να δοξάζεται η μητέρα Του. Όπως και στον γάμο της Κανά. Ήθελε εκεί να την δοξάσει. Γιατί όταν λέγει στους υπηρέτες: «Κάνετε ό,τι σας πει», θα πουν οι υπηρέται: «Και τότε ποια είναι αυτή η κυρία;». Ποια είναι…
Πόσα θαύματα γίνονται, αγαπητοί μου, κάθε χρόνο στην μνήμη της… Πόσα θαύματα γίνονται σ’ όλον τον χριστιανικόν κόσμον… Όπου υπάρχει ναός της και προσκύνημά της. Η Τήνος, το νησί, η Τήνος, το νησί του Αιγαίου, το ελληνικό νησί η Τήνος, είναι το αποκορύφωμα των θαυμάτων της Υπεραγίας Θεοτόκου. Είναι παγκόσμιον προσκύνημα το νησί της Τήνου. Πόσα θαύματα γίνονται εκεί; Πόσοι χωλοί, κουτσοί, δηλαδή, εκεί περπάτησαν; Πόσοι κωφοί άκουσαν; Πόσοι μουγγοί μίλησαν; Θυμούμαι κάποτε έναν στρατιώτη στο 404 Νοσοκομείο της Λαρίσης, που μου το ομολογούσε αυτό μέσα στον θάλαμο, και μου είπε ότι έως 14 ετών δεν είχε μιλήσει! Και τον πήγε η μάνα του εις την Τήνο και εκεί ομίλησε! Πόσοι ακόμη παράλυτοι σηκώθηκαν εκεί εις την Τήνον; Πόσα θαύματα έγιναν, γίνονται και θα γίνονται;
Αλλ’ όχι μόνον εις την Τήνον, αλλά και οπουδήποτε αλλού η Παναγία τιμάται και λατρεύεται. Έχομε ένα μικρό εκκλησάκι, πολύ παλιό, στην Κηφισιά. Το λέμε το εκκλησάκι αυτό «Η Παναγίτσα». Επειδή έχομε κι άλλο ένα πολύ πολύ μικρό εκκλησάκι· βυζαντινά πρέπει να ήταν αυτά· που λέγεται «η Παναγία η Ξυδού». Υπάρχει μια παράδοση γιατί λέγεται Ξυδού· έτσι για αντιδιαστέλλονται τα εκκλησάκια της Παναγίας, λέμε αυτό: «Η Παναγία, η Παναγίτσα». Αγαπητοί μου, ήμουν αυτόπτης μάρτυς σε ένα θαύμα που έγινε. Λίγο προ του 1940. Όταν βγήκε η εικόνα της Παναγίας… ή μάλλον την είχαν απέξω απ’ τον ναό και την σήκωσαν για να γίνει η περιφορά – το θυμούμαι σαν κι αυτήν την ώρα- πίσω από την εικόνα ακολούθησε μια κοπέλα. Ήτανε κουτσή η κοπέλα αυτή. Με τα δεκανίκια της. Είχε κάνει, όπως ελέγετο, επτά εγχειρήσεις για το πόδι της. Και παρέμενε κουτσή. Κάποια στιγμή, λίγα μέτρα μετά από την αναχώρηση της εικόνος της Παναγίας μας, πέταξε τα δεκανίκια και είπε: «Περπατώ!». Ήμουν αυτόπτης μάρτυς. Αυτή παντρεύτηκε μετά, έκανε παιδιά, πιθανότατα ζει ακόμα.
Ακόμα η Υπεραγία Θεοτόκος εστάθη υπέρμαχος στρατηγός του Έθνους μας! Πού το προστατεύει, το φυλάττει. Αν επέτρεψε η σοφία της να βυθισθεί το 1940 στο λιμάνι της το αντιτορπιλικό «Έλλη», αυτό έγινε για να δοξάσει το ελληνικό έθνος, με τις νίκες που του έδωσε στα βουνά της Πίνδου. Για να δείξει- και το έδειξε- ποια ήταν η απάντησή της: «Εσείς κάνατε αυτό, στο λιμάνι το δικό μου. Να δείτε τι θα πάθετε». Ήττα τρομακτική…
Αλλά και στην καθημερινότητα που ζούμε έχομε εμπειρία των δικών της ενεργειών και της δικής της, αγαπητοί μου, παρουσίας. Αυτήν την αγρυπνία εδώ που κάνομε, κάθε χρόνο σας το λέγω, την έχομε αφιερώσει σε Εκείνην, που το 1977 διέσωσε την Ιερά μας μονή από πυρκαγιά που είχε εκραγεί σε πολλά σημεία -εμπρησμός ήταν- σε πολλά σημεία της περιοχής του Στομίου. Και ήταν τότε μία φοβερή ξηρασία. Τι έγινε; Λίγο πριν φθάσει η φωτιά στην μονή, ξέσπασε μία δυνατή, σαν φθινοπωρινή, βροχή, έπεφτε πολύ το νερό και έβγαζε φουσκάλες-πώς πέφτουν οι σταγόνες, χοντρές σταγόνες, και είναι πολύ το νερό και σηκώνονται φουσκάλες- έτσι ήταν η βροχή όλη νύχτα, και έσβησε κάθε σημείο της φωτιάς εκείνης. Προσέξατε· μόνο εδώ είχε βρέξει. Απέναντι στον Όλυμπο, πιο πέρα στον Κίσσαβο, δεν είχε βρέξει. Μόνον εδώ είχε βρέξει!!!
Εμείς εδώ, οι μοναχοί, στα δικά της σκηνώματα, που πέρασαν τόσοι αγιασμένοι μοναχοί, έχομε τόσο πλουσία, σαν εμπειρία, την αγαθή της παρουσία και την αγαθή της ενέργεια.
Ο αρχάγγελος Ραφαήλ, είχε πει στους Τωβίτ και Τωβία: «Μυστήριον βασιλέως καλόν κρύψαι (:Καλόν είναι τα μυστικά του βασιλιά να τα κρύβομε), τὰ δὲ ἔργα τοῦ Θεοῦ ἀνακαλύπτειν ἐνδόξως (:αλλά τα έργα του Θεού πρέπει να τα αποκαλύπτουμε. Για να δοξάζεται ο Θεός)». Θα μπορούσα πολλά να σας διηγηθώ, αλλά ο χρόνος δεν επαρκεί. Αυτή η ίδια η ανοικοδόμησις της ιεράς Μονής, της δικής της, τα δικά της σκηνώματα, χωρίς να υπάρχουν χρήματα, είναι ένα θαύμα δικό της, που έγινε. Εγώ προσωπικά δεν αγαπώ τις οικοδομές. Αλλά παρεκάλεσα τον Κύριον και την Θεοτόκο, και μου απήντησε όπως στον Μωυσή. Ότι θα έδιδε πνεύμα αρχιτεκτονικής εδώ για να φτιάξομε ό,τι θα φτιάχναμε. Και είπε: «Θα δώσω πνεύμα αρχιτεκτονικής εις τον Βεσελεήλ -είναι στο βιβλίο της Εξόδου στο 31ο κεφάλαιο, γιατί ο Μωυσής είπε: «Κύριε, τι θα φτιάξω απ’ όλα αυτά που μου λες; Θέματα υφαντουργίας, χρυσοχοΐας, αργυροχοΐας, ξυλουργικής… Τι θα φτιάξω από όλα αυτά; Εγώ δεν ξέρω τίποτα». «Εγώ», λέγει, «θα δώσω πνεύμα αρχιτεκτονικής κι όλα αυτά θα φτιαχτούν!». Ε, λοιπόν αυτό έγινε, αγαπητοί μου, εδώ. Κανείς δεν ήξερε τίποτα. Και δουλέψαμε και δουλεύομε, γιατί είναι δικό της το θαύμα. Αποδίδω συχνά στην Θεοτόκο την προσωνυμία: «η Φοβερά Προστασία». Πράγματι μας προστατεύει κατά τρόπον που προκαλεί φόβον. Δεν μπορώ να σας πω γιατί δεν έχω χρόνον. Άλλη φορά θα σας πω.
Αγαπητοί μου, όλοι μας ζούμε μέσα στην καθημερινότητα, την αγαθή και θαυμαστή παρουσία και ενέργεια της Υπεραγίας Θεοτόκου. Είναι η Μητέρα μας. Σ’ αυτήν προσφεύγομε κι Εκείνη μας αντιλαμβάνεται. Ας υμνούμε, λοιπόν, πάντοτε το άγιον όνομά της, για να έχομε πάντοτε την Φοβερή της Προστασία.
ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ
και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,
ψηφιοποίηση της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας και επιμέλεια: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος
ΠΗΓΕΣ:
Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.
http://www.arnion.gr/.../p_atha.../ueot ... os_066.mp3

«Μακαρία ἡ κοιλία ἡ βαστάσασά σε, καί μαστοί οὕς ἐθήλασας».
ΑΠΟΔΟΣΙΣ ΤΗΣ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ
ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΗΝΑ
«Μακαρίζομέν σε Θεοτόκε Παρθένε καί δοξάζομέν σε οἱ πιστοί κατά χρέος...». Φύλαξε ἡ Ἀειπάρθενος Θεοτόκος Μαρία, παρθενία, ἁγνότητα καί ἁγιοσύνη· μέ τέλεια ἀγάπη καί ὑπακοή παρέμεινε ἰσόβια ἁγνή καί καλή φροντίζοντας ἀπερίσπαστα τίς ἐντολές τοῦ Κυρίου. Ἀφιερωμένη στήν ὑπακοή πρός τόν Θεόν, γέννησε ἐν παρθενίᾳ τόν Ἀμήτωρα ἐκ Πατρός καί Ἀπάτωρα ἐκ μητρός, τόν Χριστόν. Εὐδοκήσαντα τοῦ Πατρός μέ τήν ὑποστατική παρουσία τοῦ Υἱοῦ καί τήν ἐνέργεια τοῦ Παναγίου Πνεύματος πού ἐκπορεύεται ἐκ μόνου τοῦ Πατρός, δώρισε στόν κόσμο, τόν αἴροντα τήν ἁμαρτία τοῦ κόσμου, Ἰησοῦν, τόν Θεάνθρωπον Σωτῆρα. Γι’ αὐτό καί ἔγινε ἡ ἀγαπημένη τῶν χριστιανῶν, Κυρία τῶν Ἁγίων Ἀγγέλων, κατέχουσα τά δευτερεῖα τῆς Ἁγίας Τριάδος ἀφοῦ γέννησε τόν Μόνον ἐκ φύσεως ἀναμάρτητον, Χριστόν.
Ἡ προσευχητική σκέψη τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας στολίζει μέ ἀθανάτους μαργαρῖτες τήν Ὑπεραγία Θεοτόκο γιά τό ὅτι μᾶς γέννησε τόν Θεό, γιά τό ὅτι Τοῦ ἔδωσε τό σῶμά Του. Ἔτσι, ἁγία γερόντισσα, καί ὁ Σωτῆρας καί ἡ σωτηρία μᾶς ἀποδόθηκαν, διά τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου. Γι’ αὐτό καί χωρίς τήν Ὑπεραγία Θεοτόκο, δέν μποροῦμε νά ἔχωμε οὔτε τόν Θεάνθρωπο Χριστό, οὔτε τήν Ἐκκλησία, οὔτε καί τήν, ἐν Αὐτοῖς, σωτηρία. Κατ’ οὐσίαν, ὅλη ἡ θεανθρώπινη οἰκονομία ἐπιτελεῖται μέ τήν βοήθεια τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου. Τοῦτο καταδεικνύουν ὅλες, ἡ πρός Αὐτήν εὐχές, παρακλήσεις καί τά περί Αὐτῆς στιχηρά, ἀπόστιχα, ἀποστολικές καί εὐαγγελικές περικοπές, ὅπως ἀκούσαμε καί ἀκοῦμε ὅλο τό μήνα Αὔγουστο.
Ἡ προσευχητική σκέψη τῆς Ἐκκλησίας εὐαγγελίζεται: ὅταν ὁ Κύριος κατοίκησε στήν Ἁγία Παρθένον, ἐκείνη κατέστη Ναός ἔμψυχος ἀφιερωμένος στόν Θεό. «Ναόν ἡγιασμένον σέ ἔδειξεν ὁ ἐνσκηνώσας ἐπί σοί Θεός, Παρθένε Πανάμωμε». Οἱ προσευχές τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου διαφυλάσσουν τήν Ὀρθόδοξον Ἐκκλησίαν ὅταν ἐμεῖς τιμοῦμε τήν Παναγία κατά τόν Ὀρθόδοξο τρόπο. Καθώς ἡ Θεοτόκος εἶναι ὁ Ναός καί ἡ κατοικία τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ , ἡ Ἴδια εἶναι καί τό δικό μας καθαρτήριο ἀπό τίς ἁμαρτίες. Ἡ Θεοτόκος εἶναι πράγματι ἡ Μητέρα τοῦ Δημιουργοῦ· Ἐκείνη εἶναι ἡ κιβωτός τῆς Διαθήκης· Ἐκείνη εἶναι στ’ ἀλήθεια ἡ Ἁγία Τράπεζα· Ἐκείνη εἶναι ἡ πάγχρυση λυχνία· Ἐκείνη εἶναι τό δικό μας καθαρτήριο· Εκείνη εἶναι ἡ πνευματοποιημένη θεία Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία καί Παράδοση. Ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος εἶναι ἡ μοναδική χαρά γιά τό ἀνθρώπινο εἶδος· Ἐκείνη παρακαλεῖ γιά τήν εἰρήνη στόν κόσμό μας.
«Μακαρία ἡ κοιλία ἡ βαστάσασά σε...»».
Ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος εἶναι: « ὁ μέγας θησαυρός ὅλου τοῦ σύμπαντος· διά Αὐτῆς συντελεῖται ἡ σωτηρία τοῦ κόσμου -«σωτηρία ἐν αὐτῇ διεπράχθη»- καί ἡ ἄφεση τῶν ἀρχαίων ἁμαρτημάτων.[1] Γεννῶντας τόν Θεάνθρωπον, ὁ Ὁποῖος εἶναι ἡ Ἐκκλησία, ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος, ἐφάνη ἡ ἑνωποιός δύναμη τῶν διαχωρισθέντων: τοῦ Θεοῦ καί τοῦ ἀνθρώπου, τοῦ οὐρανοῦ καί τῆς γῆς, τοῦ Δημιουργοῦ καί τῆς Πλάσης· διότι δι’ Αὐτῆς, οἱ ἄνθρωποι πράγματι κατέστησαν σύνοικοι τῶν Ἁγίων Ἀγγέλων στά οὐράνια· καί αὐτό τό μαρτυροῦν οἱ τάξεις ὅλων τῶν Ἁγίων πού τώρα βρίσκονται μαζί τους, ἐξυμνῶντας τόν Υἱόν της μέ αἰώνιες μελωδίες. «Ὡράθης διεστώτων συναπτική...»[2].
«Μακαρία ἡ βαστάσασά σε καί μαστοί οὔς ἐθήλασας..».
Σήμερα χριστιανοί μου, ἡ ἔμψυχη νοητή κλίμακα ἀπό τήν ὁποία κατέβηκε ὁ Ὕψιστος καί φανερώθηκε στή γῆ καί ἔζησε ἀνάμεσα στούς ἀνθρώπους, ἀνέβηκε ἀπό τή γῆ στόν οὐρανό, χρησιμοποιῶντας ὡς κλίμακα, τήν κοίμησή Της(θάνατο). Σήμερα ἡ ἐπίγεια τράπεζα, ἡ ὁποία χωρίς νά γνωρίσει γάμο βάσταζε ἐπάνω της τόν οὐράνιο Ἄρτο τῆς ζωῆς, τόν ἄνθρακα τῆς θεότητας, ὑψώθηκε ἀπό τή γῆ πρός τούς οὐρανούς καί ἄνοιξαν οἱ πύλες τοῦ οὐρανοῦ γιά τήν Παναγία πού ὑπῆρξε ἡ Πύλη τοῦ Θεοῦ στήν Ἀνατολή.
Σήμερα, ἡ ἔμψυχη Πόλη τοῦ Θεοῦ, ἀπό τήν ἐπίγεια Ἱερουσαλήμ, μετατίθεται πρός τήν ἄνω Ἱερουσαλήμ καί, ἀφοῦ κυοφόρησε καί γέννησε καί θήλασε, τόν Πρωτότοκο πάσης τῆς κτίσεως, τόν Μονογενή ἐκ Πατρός, πρωτότοκο καί μονογενῆ ἀπό Αὐτήν, ἐγκαταστάθηκε στήν Ἐκκλησία τῶν πρωτοτόκων καί ἡ ἔμψυχος καί λογική κιβωτός τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ, πρός τήν ἀνάπαυση τοῦ Υἱοῦ Της, πορεύεται.
Ἀνοίγουν οἱ Πύλες τοῦ Παραδείσου καί ὑποδέχονται τήν Θεοφόρο Γῆ, ἀπό τήν ὁποία βλάστησε τό δένδρο τῆς αἰωνίου ζωῆς. Ἡ Παναγία μας, διέλυσε τήν παρακοή τῆς Εὔας καί ἐνέκρωσε τή νέκρωση τοῦ Ἀδάμ. Αὐτός ὁ Ἴδιος ὁ Χριστός, ὁ Αἴτιος τῆς ζωῆς τῶν ἀπάντων, ὑποδέχτηκε τήν μητέρα Του, τό λαξευμένο σπήλαιο, τό ἀλατόμητον Ὄρος ἀπό τό ὁποῖο κόπηκε χωρίς ἀνθρώπινη παρέμβαση ἡ Πέτρα πού γέμισε καί στερέωσε τήν Οἰκουμένη.
Παναγία μου, σῶσε τήν Ὀρθοδοξία μας ἀπό τούς λύκους καί τίς «λύκαινες»(σατανοκίνητες προτεστάντισσες ψευτοϊέρειες), καθώς καί τούς ἐν πλάνῃ εὑρισκομένους, τάχα Ὀρθοδόξους.
Σ’ Ἐσένα ἡ Τιμή· στόν Υἱό Σου ἡ Δόξα, ἡ Βασιλεία, τό Κράτος εἰς τούς αἰῶνας. Ἀμήν.
[1] (Ὀκτώηχος τῇ Κυριακῇ ἐν Ὄρθρῳ, ἦχος πλ.δ’, καθίσματα μετά τήν α’ στιχολογία, Θεοτοκίον)
[2] (Πεντηκοστάριο, Κυριακή τῶν Ἁγίων Πάντων, ὠδή θ’, ἦχ.πλ.δ’. θεοτοκίον)

«Καὶ ἰδοὺ εἷς προσελθὼν εἶπεν αὐτῷ· διδάσκαλε ἀγαθέ, τί ἀγαθὸν ποιήσω ἵνα ἔχω ζωὴν αἰώνιον;(:και ιδού Τον πλησίασε κάποιος και Του είπε: ‘’Διδάσκαλε αγαθέ, τι καλό να κάνω για να κληρονομήσω την αιώνια ζωή;’’)»[Ματθ.19,16].
ΚΥΡΙΑΚΗ ΙΒ΄ΜΑΤΘΑΙΟΥ[:Ματθ.19,16-26]
Ο ΙΕΡΟΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΛΟΥΣΙΟ ΝΕΟ ΠΟΥ ΕΠΙΘΥΜΟΥΣΕ ΤΗΝ ΑΙΩΝΙΑ ΖΩΗ
Ορισμένοι κατηγορούν τον νέο αυτόν ως κάποιον ύπουλο και πονηρό και εκτιμούν ότι πλησίασε τον Ιησού με σκοπό να Τον πειράξει· εγώ όμως δε θα μπορούσα, βέβαια, να αρνηθώ ότι ήταν φιλάργυρος και δούλος των χρημάτων, επειδή και ο Χριστός τον έλεγξε ως άνθρωπο αυτού του είδους, ύπουλο όμως δε θα μπορούσα να τον χαρακτηρίσω με κανέναν τρόπο, και διότι δεν είναι ασφαλές το να επιχειρεί κανείς να καταλήγει σε τολμηρές κρίσεις για ζητήματα που αφορούν τον εσωτερικό κόσμο κάποιου ανθρώπου και πόσο μάλιστα όταν πρόκειται να τον κατηγορήσει για κάτι, καθώς επίσης και για τον πρόσθετο λόγο ότι ο ευαγγελιστής Μάρκος έχει αναιρέσει αυτήν την υποψία για τυχόν δόλιες προθέσεις του συγκεκριμένου νέου· πιο συγκεκριμένα, λέγει τα εξής για τον νεανίσκο αυτόν: «Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ εἰς ὁδὸν προσδραμὼν εἷς καὶ γονυπετήσας αὐτὸν ἐπηρώτα αὐτόν(:και καθώς ο Ιησούς έβγαινε στον δρόμο, έτρεξε προς Αυτόν και αφού γονάτισε εμπρός Του, Τον ρωτούσε)»[Μάρκ.10,17] και ότι «ὁ δὲ Ἰησοῦς ἐμβλέψας αὐτῷ ἠγάπησεν αὐτὸν καὶ εἶπεν αὐτῷ…(:ο Ιησούς τον κοίταξε με πολλή αγάπη και ενδιαφέρον και τον συμπάθησε και του είπε…)»[Μάρκ.10,21].
Οπωσδήποτε όμως είναι μεγάλη και τυραννική η δύναμη των χρημάτων και αυτό γίνεται φανερό και από το περιστατικό αυτό· διότι και αν ακόμη είμαστε ως προς τα άλλα ενάρετοι, η φιλαργυρία καταστρέφει οποιαδήποτε αρετή διαθέτουμε, καταστρέφει τα πάντα. Δικαιολογημένα λοιπόν και ο Παύλος είπε ότι αυτό το πάθος είναι η ρίζα όλων των κακών[Α΄Τιμ.6,10: «Ῥίζα γὰρ πάντων τῶν κακῶν ἐστιν ἡ φιλαργυρία, ἧς τινες ὀρεγόμενοι ἀπεπλανήθησαν ἀπὸ τῆς πίστεως καὶ ἑαυτοὺς περιέπειραν ὀδύναις πολλαῖς(:γιατί ρίζα όλων των κακών είναι η φιλαργυρία· μερικοί μάλιστα, λόγω της φιλαργυρίας τους, κυριεύτηκαν από σφοδρή και ακόρεστη επιθυμία για το χρήμα και γι' αυτό αποπλανήθηκαν από την πίστη και έμπηξαν γύρω από τον εαυτό τους σαν καρφιά πολλούς πόνους και αγωνίες)»].
Για ποιο λόγο λοιπόν ο Χριστός έδωσε τέτοιου είδους απάντηση, λέγοντας: «οὐδεὶς ἀγαθὸς(:κανείς δεν είναι αγαθός)»; Επειδή ο νέος αυτός Τον πλησίασε με την ιδέα ότι ο Κύριος είναι ένας οποιοσδήποτε κοινός άνθρωπος ανάμεσα στους πολλούς και κάποιος από τους Ιουδαίους διδασκάλους· για τούτο λοιπόν και σαν να ήταν ένας απλός άνθρωπος ο Ιησούς, ο νέος αυτός συζητεί μαζί Του. Καθόσον ο παντογνώστης Κύριος και σε πολλές άλλες περιπτώσεις δίνει απάντηση στις σκέψεις εκείνων που Τον πλησιάζουν, όπως όταν λέγει: «ὑμεῖς προσκυνεῖτε ὃ οὐκ οἴδατε, ἡμεῖς προσκυνοῦμεν ὃ οἴδαμεν(:Εσείς οι Σαμαρείτες, που έχετε απορρίψει τα περισσότερα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης, προσκυνείτε εκείνο, το οποίο πολύ λίγο γνωρίζετε. Εμείς οι Ιουδαίοι προσκυνούμε εκείνο που περισσότερο από σας και από τους άλλους λαούς γνωρίζουμε)»· και: «Ἐὰν ἐγὼ μαρτυρῶ περὶ ἐμαυτοῦ, ἡ μαρτυρία μου οὐκ ἔστιν ἀληθής(:ίσως μου πείτε: ‘’εμείς δεν πιστεύουμε σε αυτά που λες για τον εαυτό σου, διότι στηρίζονται στη δική σου εγωιστική μαρτυρία’’. Πράγματι. Εάν εγώ ο ίδιος από μόνος μου έδινα μαρτυρία για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου θα μπορούσε να μην είναι αξιόπιστη)»[Ιω.5,31].
Όταν λοιπόν λέγει: «οὐδεὶς ἀγαθὸς(:κανείς δεν είναι αγαθός)», δεν το λέγει αυτό με σκοπό να αποκλείσει τον εαυτό Του από το ότι είναι αγαθός, μη σκεφτείς κάτι τέτοιο σε καμία περίπτωση· διότι δεν είπε: «Για ποιον λόγο με ονομάζεις αγαθό; Δεν είμαι αγαθός» αλλά είπε ότι «οὐδεὶς ἀγαθὸς(:κανείς δεν είναι αγαθός)»· δηλαδή κανείς από τους ανθρώπους. Αλλά και αυτό ακόμη όταν το λέγει, δεν το λέγει για να αποκλείσει τους ανθρώπους από την αγαθότητα, αλλά το λέγει εν συγκρίσει προς την αγαθότητα του Θεού και για να ξεχωρίσει το μέγεθός της. Για τον λόγο αυτό και πρόσθεσε· «εἰ μὴ εἷς ὁ Θεός(:παρά μόνο ένας, ο Θεός)». Και δεν είπε «παρά μόνον ο Πατήρ μου» για να μάθεις ότι δεν φανέρωσε τον εαυτό Του στον νεανίσκο.
Κατά τον ίδιο τρόπο και παραπάνω αποκαλούσε τους ανθρώπους ‘’πονηρούς’’, λέγοντας: «Εἰ οὗν ὑμεῖς, πονηροὶ ὄντες, οἴδατε δόματα ἀγαθὰ διδόναι τοῖς τέκνοις ὑμῶν(:εάν λοιπόν εσείς, ενώ είστε ατελείς και διεφθαρμένοι από το προπατορικό αμάρτημα, γνωρίζετε να δίνετε στα παιδιά σας ωφέλιμα πράγματα)»[Ματθ.7,11]. Πραγματικά και στην περίπτωση εκείνη τους ονόμασε «πονηρούς», όχι για να αποδώσει το γνώρισμα της πονηρίας σε όλη γενικά την ανθρώπινη φύση πονηρή (διότι το «εσείς» δεν σημαίνει ‘’όλοι εσείς οι άνθρωποι’’),αλλά τους ονόμασε έτσι συγκρίνοντας την αγαθότητα των ανθρώπων προς την αγαθότητα του Θεού· για τούτο και πρόσθεσε· «…πόσῳ μᾶλλον ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς δώσει ἀγαθὰ τοῖς αἰτοῦσιν αὐτόν;(: πόσο περισσότερο ο ουράνιος Πατέρας σας, που είναι γεμάτος αγαθότητα, θα δώσει καλά και ωφέλιμα σ’ εκείνους που του ζητούν;)»[Ματθ.7,11].
Αλλά θα μπορούσε να αναρωτηθεί κάποιος: «Ποια κατεπείγουσα ανάγκη υπήρχε ή ποια χρησιμότητα επέβαλε στον Κύριο να δώσει αυτήν την απάντηση;». Με τον τρόπο αυτόν ο Ιησούς εξυψώνει πνευματικά τον πλούσιο αυτό νέο σιγά-σιγά και τον διδάσκει να απαλλαγεί εξ ολοκλήρου από την κολακεία, αποσπώντας τον από τα επίγεια πράγματα και προσηλώνοντάς τον στον Θεό, και τον πείθει επίσης να ζητεί τα ουράνια αγαθά και να γνωρίσει Αυτόν που πράγματι είναι αγαθός και ρίζα και πηγή όλων των αγαθών, και σε Αυτόν να αποδίδει τις τιμές.
Διότι και όταν λέγει: «ὑμεῖς δὲ μὴ κληθῆτε ῥαββί· εἷς γὰρ ὑμῶν ἐστιν ὁ διδάσκαλος, ὁ Χριστός· πάντες δὲ ὑμεῖς ἀδελφοί ἐστε (:όμως εσείς μην επιδιώκετε να καλείστε ‘’διδάσκαλοι’’· διότι ένας είναι ο διδάσκαλός σας, ο Χριστός, και όλοι εσείς είστε αδέλφια και άρα ίσοι μεταξύ σας)»[Ματθ.23,8], το λέγει σε αντιδιαστολή προς τον εαυτό Του και για να γνωρίσουν οι άνθρωποι ποια είναι η πρώτη αρχή όλων γενικώς των όντων. Ούτε βέβαια ήταν μικρή η προθυμία που έδειξε ο νεανίσκος τότε, καθόσον κυριεύτηκε από τέτοια δυνατή επιθυμία για τα πνευματικά αγαθά, τη στιγμή που άλλοι μεν πείραζαν τον Κύριο, άλλοι Τον πλησίασαν μόνο για να θεραπεύσει τις ασθένειές τους ή τις ασθένειες των συγγενών τους ή των ξένων, αυτός όμως και Τον πλησίασε με κάθε ειλικρίνεια και συζητούσε με πραγματικό ενδιαφέρον για την αιώνια ζωή· διότι η γη μεν, η ψυχή δηλαδή του νέου, ήταν εύφορη και πλούσια, όμως το πλήθος των ακανθών κατέπνιγε τον σπόρο.
Πρόσεχε λοιπόν πώς ήταν τη στιγμή εκείνη προετοιμασμένος για να υπακούει στις εντολές· διότι λέγει: «τί ἀγαθὸν ποιήσω ἵνα ἔχω ζωὴν αἰώνιον;(:Τι να κάνω για να κληρονομήσω την αιώνια ζωή;)».Τόσο ήταν προετοιμασμένος και πρόθυμος προς εφαρμογή των όσων θα του έλεγε. Εάν όμως Τον είχε πλησιάσει με σκοπό να Τον πειράξει, θα μας το έλεγε οπωσδήποτε ο ευαγγελιστής και αυτό, πράγμα που το κάνει και στις άλλες περιπτώσεις, όπως δηλαδή π.χ. στην περίπτωση του νομικού[βλ. Ματθ.22,35-40: «Οἱ δὲ Φαρισαῖοι ἀκούσαντες ὅτι ἐφίμωσε τοὺς Σαδδουκαίους, συνήχθησαν ἐπὶ τὸ αὐτό,καὶ ἐπηρώτησεν εἷς ἐξ αὐτῶν, νομικός, πειράζων αὐτὸν καὶ λέγων· διδάσκαλε, ποία ἐντολὴ μεγάλη ἐν τῷ νόμῳ; ὁ δὲ Ἰησοῦς ἔφη αὐτῷ· ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐν ὅλῃ τῇ καρδίᾳ σου καὶ ἐν ὅλῃ τῇ ψυχῇ σου καὶ ἐν ὅλῃ τῇ διανοίᾳ σου. αὕτη ἐστὶ πρώτη καὶ μεγάλη ἐντολή. δευτέρα δὲ ὁμοία αὐτῇ· ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν. ἐν ταύταις ταῖς δυσὶν ἐντολαῖς ὅλος ὁ νόμος καὶ οἱ προφῆται κρέμανται (:οι Φαρισαίοι όμως, όταν άκουσαν ότι ο Ιησούς αποστόμωσε τους Σαδδουκαίους, μαζεύτηκαν στο ίδιο μέρος όπου ήταν κι Εκείνος μαζί με τους Σαδδουκαίους, κι ένας απ’ αυτούς, νομοδιδάσκαλος, Τον ρώτησε δοκιμάζοντάς Τον, για να δει ποια απόκριση θα έδινε, και Του είπε: “Διδάσκαλε, ποια είναι η πιο μεγάλη εντολή στον νόμο;” Ο Ιησούς του είπε: “Να αγαπάς τον Κύριο και Θεό σου με όλη σου την καρδιά, ώστε αυτόν ολοκληρωτικά να ποθείς, και με όλη σου την ψυχή, ώστε ολόκληρη η θέλησή σου να είναι παραδομένη σε Αυτόν, και με το νου σου ολόκληρο, ώστε Αυτόν πάντοτε να σκέφτεσαι. Αυτή είναι η πρώτη και μεγάλη εντολή. Και δεύτερη εντολή όμοια με αυτήν και εξίσου σπουδαία είναι: Να αγαπάς τον συνάνθρωπό σου όπως αγαπάς τον εαυτό σου. Σ’ αυτές τις δύο εντολές στηρίζεται όλος ο νόμος και η διδασκαλία των προφητών”)»].
Αλλά και αν ακόμη το αποσιώπησε ο ευαγγελιστής, ο Χριστός όμως δεν θα ήταν δυνατόν να τον αφήσει απαρατήρητο για τις υστερόβουλες προθέσεις του, αλλά θα τον έλεγχε κατά τρόπο φανερό ή και θα έκανε κάποιον υπαινιγμό, ώστε να μη σχηματισθεί η εντύπωση ότι πλανήθηκε και διέφυγε την προσοχή του και ζημιωθεί έτσι περισσότερο. Εάν επίσης Τον είχε πλησιάσει με σκοπό να Τον πειράξει, ο νέος αυτός δε θα έφευγε λυπημένος για όσα άκουσε· διότι αυτό κανείς ποτέ από τους Φαρισαίους δεν το έπαθε, αλλά εξαγριώνονταν όταν τους αποστόμωνε. Όμως δεν συνέβη αυτό στον νέο, αλλά έφυγε καταλυπημένος και κατηφής, πράγμα που αποτελεί όχι μικρή απόδειξη, ότι δεν Τον πλησίασε με πονηρή διάθεση, αλλά με εξασθενημένη, και επιθυμούσε μεν την αιώνια ζωή, αλλά όμως τον είχε κατακυριεύσει ένα φοβερότατο πάθος, αυτό της φιλαργυρίας.
Όταν λοιπόν ο Χριστός του είπε: «εἰ δὲ θέλεις εἰσελθεῖν εἰς τὴν ζωήν, τήρησον τὰς ἐντολάς(:εάν όμως θέλεις να μπεις στην αιώνια και μακάρια ζωή, τήρησε σε όλη τη ζωή σου τις εντολές)», ο νέος ρωτάει: «Ποίας;(:ποιες εντολές;)», όχι με σκοπό να Τον πειράξει, μη γένοιτο, αλλά επειδή νόμιζε ότι άλλες είναι εκείνες οι εντολές, εκτός από τις εντολές του μωσαϊκού Νόμου, που θα του χάριζαν την αιώνια ζωή, πράγμα που χαρακτηρίζει τον άνθρωπο που είναι κυριευμένος από κάποια σφοδρή επιθυμία. Έπειτα, επειδή ο Ιησούς του είπε να τηρεί τις εντολές του νόμου, απαντά: «πάντα ταῦτα ἐφυλαξάμην ἐκ νεότητός μου(:όλα αυτά τα έχω τηρήσει από την νεανική μου ηλικία)». Και δεν σταμάτησε μέχρι εδώ, αλλά και πάλι ρωτά: «τί ἔτι ὑστερῶ;(:σε τι ακόμη υστερώ;)», πράγμα που αποδείκνυε επίσης και αυτό τη μεγάλη επιθυμία του. Αλλά και δεν ήταν μικρό πράγμα το ότι νόμιζε ότι υστερεί σε κάτι, και το ότι θεωρούσε ανεπαρκείς τις εντολές του Νόμου για να επιτύχει αυτά που επιθυμούσε.
Τι κάνει λοιπόν ο Χριστός; Επειδή επρόκειτο στη συνέχεια να δώσει κάποια μεγάλη εντολή, προσθέτει τα έπαθλα και λέγει: «εἰ θέλεις τέλειος εἶναι, ὕπαγε πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα καὶ δὸς πτωχοῖς, καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρανῷ, καὶ δεῦρο ἀκολούθει μοι(:εάν θέλεις να είσαι τέλειος, πήγαινε, πούλησε τα υπάρχοντά σου και μοίρασέ τα στους φτωχούς και θα έχεις θησαυρό στους ουρανούς· και τότε έλα και ακολούθησέ με)»[Ματθ.19,21]. Είδες πόσα βραβεία και πόσους στεφάνους ορίζει για αυτόν τον αγώνα; Εάν όμως πείραζε τον Κύριο, δε θα Του έδινε αυτήν την απάντηση. Τώρα όμως και του απαντά σχετικώς, και για να τον προσελκύσει, του φανερώνει ότι είναι πολύ μεγάλος ο μισθός, και αφήνει το παν στη διάθεση του νέου, επικαλύπτοντας με όλα όσα λέγει την εντύπωση ότι είναι βαριά η παραίνεση. Για το λόγο αυτόν και πριν καθορίσει το αγώνισμα και τον κόπο, του φανερώνει το βραβείο, λέγοντας: «εάν θέλεις να είσαι τέλειος», και τότε του λέγει: «πώλησε τα υπάρχοντά σου και μοίρασέ τα στους πτωχούς» και αμέσως πάλι αναφέρει τα βραβεία: «και θα έχεις θησαυρό στους ουρανούς˙ και τότε έλα και ακολούθησέ με». Καθόσον το να ακολουθεί Αυτόν, ήταν πολύ μεγάλη ανταμοιβή.
«Και θα έχεις θησαυρό στους ουρανούς». Επειδή δηλαδή ο λόγος ήταν για τα χρήματα και τον συμβούλευε να απαλλαχθεί από όλα, για να δείξει ότι δεν του αφαιρεί αυτά που έχει, αλλά ότι του προσθέτει και άλλα ακόμη σε αυτά που ήδη έχει, του έδωσε περισσότερα από αυτά που του είπε να προσφέρει· και όχι μόνο περισσότερα, αλλά και τόσο σπουδαιότερα, όσο υπερέχει ο ουρανός από τη γη και ακόμη περισσότερο. ‘’Θησαυρό’’ δε ονόμασε τη μεγαλοδωρία και την αφθονία της ανταμοιβής, με σκοπό να δείξει τη μονιμότητα και την ασφάλειά της· προσπαθούσε δηλαδή όσο ήταν δυνατόν να οδηγήσει τον νέο στη γνώση, χρησιμοποιώντας ανθρώπινα παραδείγματα και να τον κάνει να καταλάβει στο μέτρο των ανθρώπινών του δυνατοτήτων.
Επομένως, δεν αρκεί να περιφρονεί κανείς τα χρήματα, αλλά πρέπει να δώσει τροφή στους φτωχούς και πριν από όλα, να ακολουθεί τον Χριστό, δηλαδή να πράττει όλα τα προστάγματά Του και να είναι έτοιμος ακόμη και για σφαγή χάριν Αυτού και για καθημερινό θάνατο· διότι λέγει ο Κύριος: «εἴ τις θέλει ὀπίσω μου ἔρχεσθαι, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ καθ᾿ ἡμέραν καὶ ἀκολουθείτω μοι(:εάν κάποιος θέλει να με ακολουθήσει, να απαρνηθεί τον εαυτό του, να λάβει τον σταυρό του και ας με ακολουθεί)»[Λουκά 9,23]. Ώστε η εντολή αυτή, το να θυσιάζει δηλαδή κανείς και την ίδια του τη ζωή του είναι πολύ πιο ανώτερη από το να περιφρονήσει τα χρήματα και δεν είναι μικρή η συμβολή της απαλλαγής από τα χρήματα στην εφαρμογή της εντολής αυτής.
«Ἀκούσας δὲ ὁ νεανίσκος τὸν λόγον ἀπῆλθε λυπούμενος(:Μόλις όμως ο νέος άκουσε αυτόν τον λόγο, έφυγε λυπημένος)». Και στη συνέχεια, για να δείξει ο ευαγγελιστής ότι δεν ήταν αυτό που έπαθε κάτι το αφύσικο, λέγει: «ἦν γὰρ ἔχων κτήματα πολλά (:διότι είχε πολλά κτήματα και η καρδιά του ήταν κολλημένη σε αυτά)» [Ματθ.19,22]. Δεν είναι δηλαδή κυριευμένοι από το ίδιο πάθος της φιλαργυρίας αυτοί που έχουν λίγα και αυτοί που έχουν πάρα πολύ μεγάλη περιουσία· διότι τότε γίνεται πιο τυραννικός ο πόθος για τα χρήματα. Συμβαίνει δηλαδή αυτό που δε θα παύσω να το επαναλαμβάνω συνεχώς, ότι η προσθήκη των εκάστοτε αποκτωμένων χρημάτων ανάπτει κατά πολύ περισσότερο τη φλόγα και κάνει πιο φτωχούς αυτούς που τα αποκτούν, καθόσον εμβάλλει σε αυτούς μεγαλύτερη επιθυμία για αυτά και τους κάνει να αισθάνονται πολύ περισσότερο τη φτώχειά τους. Και πρόσεχε λοιπόν και στην περίπτωση αυτή ποια δύναμη επέδειξε ότι έχει πάνω του το πάθος αυτό της φιλαργυρίας·διότι εκείνον που ήλθε προς τον Κύριο με χαρά και προθυμία, επειδή ο Χριστός τον προέτρεψε να απαρνηθεί τα χρήματα, τόσο πολύ τον εξουθένωσε και κατέβαλε τις δυνάμεις του, ώστε δεν τον άφησε ούτε καν να απαντήσει σε όσα του είπε, αλλά έφυγε σιωπηλός, σκυθρωπός και καταλυπημένος.
Τι λέγει λοιπόν ο Χριστός; «ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι δυσκόλως πλούσιος εἰσελεύσεται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν(:Αληθινά σας λέγω ότι δύσκολα θα εισέλθει πλούσιος στη βασιλεία των ουρανών)», κατηγορώντας όχι τα ίδια τα χρήματα, αλλά αυτούς που είναι δούλοι σε αυτά. Εάν όμως θα εισέλθει δύσκολα ο πλούσιος στη βασιλεία των ουρανών, πολύ πιο δύσκολα θα εισέλθει ο πλεονέκτης· διότι εάν αποτελεί εμπόδιο για την Βασιλεία των Ουρανών το να μη δίδει κανείς από τα υπάρχοντά του σε όσους έχουν ανάγκη, συλλογίσου πόσο πυρ επισωρεύει και το να αρπάζει κιόλας και τα αγαθά των άλλων. Αλλά με ποιο σκοπό έλεγε στους μαθητές Του ο Κύριος ότι δύσκολα θα εισέλθει ο πλούσιος στη βασιλεία των ουρανών, εφόσον οι ίδιοι οι μαθητές ήσαν πτωχοί και δεν είχαν τίποτε στην κατοχή τους; Με σκοπό να τους διδάξει να μην αισχύνονται για την πενία τους και απολογούμενος, κατά κάποιο τρόπο, προς αυτούς για το ότι δεν τους επέτρεψε να έχουν τίποτε.
Αφού λοιπόν τους είπε ότι είναι δύσκολο, στη συνέχεια τονίζει ότι είναι και αδύνατο, και όχι απλώς αδύνατο, αλλά αδύνατο σε υπερβολικό βαθμό, πράγμα που το φανέρωσε με το παράδειγμα της καμήλας και της βελόνας· διότι λέγει: «Πάλιν δὲ λέγω ὑμῖν, εὐκοπώτερόν ἐστι κάμηλον διὰ τρυπήματος ῥαφίδος διελθεῖν ἢ πλούσιον εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ εἰσελθεῖν(:ευκολότερο είναι να περάσει μία καμήλα από την τρύπα που ανοίγει η βελόνα, παρά να εισέλθει ένας πλούσιος στη βασιλεία του Θεού)». Αποδεικνύεται λοιπόν εξ αυτού ότι δεν θα είναι μικρή και ασήμαντη η αμοιβή εκείνων που ενώ είναι πλούσιοι, μπορούν να ζουν με ευσέβεια. Για τον λόγο αυτό και είπε ότι αυτό είναι έργο του Θεού, για να δείξει δηλαδή ότι χρειάζεται άφθονη χάρη από μέρους του Θεού εκείνος ο πλούσιος που πρόκειται να επιτύχει τη σωτηρία. Επειδή λοιπόν ταράχθηκαν οι μαθητές Του, είπε: «παρὰ ἀνθρώποις τοῦτο ἀδύνατόν ἐστι, παρὰ δὲ Θεῷ πάντα δυνατά ἐστι(:στους ανθρώπους αυτό είναι αδύνατο, στο Θεό όμως όλα είναι δυνατά. Μπορεί λοιπόν ο Θεός με τη χάρη του να λύσει τους δεσμούς της καρδιάς κάθε καλοπροαίρετου πλουσίου με το χρήμα και να τον καταστήσει άξιο της σωτηρίας. Αρκεί να έχει την καλή διάθεση της αυταπαρνήσεως και θυσίας)»[Ματθ.19,26].
Και για ποια αιτία ταράσσονται οι μαθητές, ενώ ήσαν πτωχοί και μάλιστα πολύ πτωχοί; Για ποιο λόγο θορυβούνται; Επειδή λυπούνταν και ενδιαφέρονταν για τη σωτηρία των άλλων ανθρώπων και μεγάλη στοργή είχαν για όλους και αισθάνονταν πλέον σαν διδάσκαλοι των άλλων. Έτσι, λοιπόν, έτρεμαν και φοβούνταν για την οικουμένη ολόκληρη, εξαιτίας της αποφάσεως αυτής, ώστε χρειάζονταν μεγάλη παρηγορία. Γι' αυτό ο Κύριος τούς κοίταξε πρώτα και τους είπε: «Εκείνα που είναι αδύνατα να γίνουν από τους ανθρώπους, αυτά είναι δυνατά να γίνουν από τον Θεό». Αφού λοιπόν με το ήμερο και πράο βλέμμα Του παρηγόρησε τη γεμάτη από ταραχή σκέψη τους και διέλυσε την αγωνία τους (διότι αυτό το έκανε φανερό ο ευαγγελιστής, όταν είπε: «ἐμβλέψας δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς(:Ο Ιησούς λοιπόν τους κοίταξε κατάματα και εκφραστικά και τους είπε)», στη συνέχεια τους καθησυχάζει και με τα λόγια Του, αφού τους παρουσίασε τη δύναμη του Θεού και έτσι τους γέμισε με θάρρος.
Αλλά εάν επιθυμείς να μάθεις και τον τρόπο και πώς θα μπορούσε το αδύνατο να γίνει δυνατό, άκου· διότι δεν είπε φυσικά αυτά τα παραπάνω λόγια για να απελπιστούμε και να παραιτηθούμε με τη σκέψη ότι είναι αδύνατα, αλλά το είπε με σκοπό, ώστε, αφού κατανοήσουμε το μέγεθος του κατορθώματος, να σπεύσουμε με ευκολία να αναλάβουμε τον αγώνα και επικαλούμενοι και τη βοήθεια του Θεού στους καλούς αυτούς αγώνες και τους άθλους μας, να επιτύχουμε να αποκτήσουμε την αιώνια ζωή.
Πώς λοιπόν θα μπορούσε αυτό να επιτευχθεί; Αν απαρνηθείς τα υπάρχοντά σου, αν μοιράσεις τα χρήματά σου, αν απαλλαγείς από την πονηρή επιθυμία σου. Το ότι λοιπόν αυτό δεν είναι έργο μόνο του Θεού, αλλά το είπε αυτό με σκοπό να δείξει το μέγεθος του κατορθώματος, άκουσε τα όσα λέγει στη συνέχεια. Διότι όταν ο Πέτρος είπε: «ἰδοὺ ἡμεῖς ἀφήκαμεν πάντα καὶ ἠκολουθήσαμέν σοι(:ιδού εμείς αφήσαμε όλα και σε ακολουθήσαμε)» και ρώτησε «τί ἄρα ἔσται ἡμῖν;(:Ποια τάχα θα είναι η αμοιβή μας;)» [Ματθ.19,27], ορίζοντας τον μισθό για εκείνους ο Κύριος, πρόσθεσε: «Καὶ πᾶς ὃς ἀφῆκεν οἰκίας ἢ ἀδελφοὺς ἢ ἀδελφὰς ἢ πατέρα ἢ μητέρα ἢ γυναῖκα ἢ τέκνα ἢ ἀγροὺς ἕνεκεν τοῦ ὀνόματός μου, ἑκατονταπλασίονα λήψεται καὶ ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσει(:Και κάθε ένας, ο οποίος για χάρη μου άφησε σπίτια ή αδελφούς ή αδελφές ή πατέρα ή μητέρα ή γυναίκα ή χωράφια, θα λάβει εδώ στη γη εκατό φορές περισσότερα και, το σπουδαιότερο, θα κληρονομήσει την αιώνια ζωή)»[Ματθ.19,29]. Έτσι το αδύνατο γίνεται δυνατό. Αλλά θα μπορούσε να πει κάποιος: «Πώς αυτό θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί; Πώς είναι δυνατόν αυτός που κατακυριεύτηκε μία φορά από την επιθυμία αυτού του είδους να απαρνηθεί τα χρήματά του;». Αν αρχίσει να μοιράζει τα υπάρχοντά του και να περικόπτει τα περιττά πράγματα· διότι έτσι θα προχωρήσει και πιο πέρα και θα προχωρήσει στο εξής ευκολότερα.
Μη ζητήσεις λοιπόν να ανέβεις αμέσως, εάν σου φαίνεται δύσκολο το ανέβασμα με την πρώτη, αλλά ανέβαινε ήρεμα και σιγά σιγά την κλίμακα αυτήν που σε οδηγεί στον ουρανό· διότι, όπως ακριβώς αυτοί που υποφέρουν από πυρετό, έχοντας μέσα τους ευκολοερέθιστη και πλεονάζουσα χολή, όταν προσθέσουν τροφές και ποτά, όχι μόνο δε σβήνουν τη δίψα τους, αλλά και ανάπτουν τη φλόγα, έτσι και οι φιλοχρήματοι, όταν προσθέτουν τα χρήματα στην πονηρή αυτή επιθυμία, που είναι πολύ πιο ευκολοερέθιστη από εκείνη τη χολή, την ανάπτουν ακόμη περισσότερο. Τίποτε λοιπόν δεν καθησυχάζει αυτήν τη φιλοχρηματία τόσο, όσο η απομάκρυνση καταρχήν της επιθυμίας του κέρδους, όπως ακριβώς βέβαια και την ευκολοερέθιστη χολή το λίγο φαγητό και η αποβολή. «Αλλά», θα πει κάποιος, «πώς θα γίνει αυτό;» Εάν κατανοήσεις ότι όσο μεν αυξάνονται τα πλούτη σου, ποτέ δε θα σταματήσει η δίψα σου γι' αυτά και να βαστάζεσαι από την επιθυμία του περισσότερου, όταν όμως απαλλαγείς από τα υπάρχοντά σου, θα μπορέσεις και την ασθένεια αυτήν να την καθησυχάσεις.
Μην περιβάλλεσαι λοιπόν από περισσότερα, για να μην επιδιώκεις ακατόρθωτα πράγματα και υποφέρεις αθεράπευτα και να γίνεσαι έτσι, υπό την επίδραση αυτής τη λύσσας, ελεεινότερος από όλους. Διότι πες μου: ποιος θα μπορούσαμε να πούμε βασανίζεται και υποφέρει, αυτός που επιθυμεί πολυτελή φαγητά και ποτά και δεν μπορεί να τα απολαύσει όπως θέλει, ή αυτός που δεν είναι κυριευμένος από μια τέτοια επιθυμία; Είναι ολοφάνερο ότι βασανίζεται αυτός που έχει μεν αυτήν την επιθυμία, αλλά δεν μπορεί να απολαύσει αυτά που επιθυμεί. Τόσο δηλαδή οδυνηρό είναι αυτό, το να μην μπορεί δηλαδή να απολαύσει κανείς αυτό που επιθυμεί και το να διψά αλλά να μην μπορεί να πιει κάτι για να ξεδιψάσει, ώστε, θέλοντας ο Χριστός να μας παρουσιάσει με παράδειγμα την γέεννα που περιμένει τους αμετανόητους, με αυτόν τον τρόπο επέλεξε να την περιγράψει και να παρουσιάσει τον πλούσιο έτσι να κατακαίεται [βλ. παραβολή του πλουσίου και του φτωχού Λαζάρου: Λουκά 16,19-31]· τιμωρούνταν δηλαδή εκείνος ο άσπλαχνος πλούσιος με το ότι επιθυμούσε μία σταγόνα ύδατος και δεν μπορούσε να την απολαύσει.
Εκείνος λοιπόν που περιφρονεί τα χρήματα κατάπαυσε την επιθυμία αυτήν, ενώ αυτός που επιθυμεί να πλουτίζει και να αποκτήσει περισσότερα, την άναψε περισσότερο την επιθυμία του και ουδέποτε αρκείται σε αυτά που έχει· αλλά και αν ακόμη αποκτήσει άπειρα τάλαντα, επιθυμεί άλλα τόσα· και αν τα αποκτήσει και αυτά, επιθυμεί και πλάι τους άλλα διπλάσια από αυτά, και προχωρώντας, εύχεται και τα όρη και η γη και η θάλασσα κι όλα γενικώς να γίνουν προς χάριν του χρυσός, κατεχόμενος από μία νέα μορφή φοβερής μανίας, που δεν μπορεί έτσι να σβήσει ποτέ. Και για να μάθεις ότι το κακό αυτό δεν σταματά με την προσθήκη, αλλά με την αφαίρεση, πρόσεξε το εξής: Εάν κάποτε σου γεννιόταν η παράλογη επιθυμία να πετάξεις και να μεταβείς κάπου μέσω του αέρος, πώς θα μπορούσες να σβήσεις αυτήν την παράλογη επιθυμία σου; Με το να κάνεις φτερά και να κατασκευάσεις άλλα όργανα, ή με το να πείσεις τον λογισμό σου ότι επιθυμεί ακατόρθωτα πράγματα κι ότι δεν πρέπει να επιχειρεί κανένα από αυτά; Ολοφάνερο είναι ότι θα έσβηνες την άτοπη αυτή επιθυμία σου με το να πείσεις τον λογισμό σου ότι η υλοποίησή της είναι ανέφικτη.
«Αλλά», θα έλεγε κάποιος, «εκείνο είναι αδύνατο». Όμως και αυτό είναι πιο ακατόρθωτο, το να βρεις δηλαδή τέρμα για την επιθυμία σου. Καθόσον είναι ευκολότερο, αν και είμαστε άνθρωποι, να πετάξουμε, παρά με την προσθήκη του επιπλέον να σταματήσουμε την σφοδρή αυτήν επιθυμία· διότι όταν είναι κατορθωτά αυτά που επιθυμούμε, είναι δυνατόν να παρηγορηθεί κανείς και με την απόλαυση, όταν όμως είναι ακατόρθωτα, μία πρέπει να είναι τότε η φροντίδα μας, πώς να απομακρυνθούμε από αυτήν την επιθυμία μας· διότι δεν είναι δυνατόν κατά άλλον τρόπο να ξανακερδίσουμε την ψυχή μας. Ώστε λοιπόν για να μην στενοχωριόμαστε για περιττά πράγματα, αλλά, αφού αποβάλουμε τη σφοδρή επιθυμία για τα χρήματα, που συνεχώς μας λυπεί και ουδέποτε ανέχεται να σταματήσει, ας στραφούμε προς άλλη, που μας κάνει μακαρίους και είναι πολύ εύκολη, και ας επιθυμήσουμε τους θησαυρούς των ουρανών· διότι προς την κατεύθυνση αυτήν δεν υπάρχει ούτε τόσο μεγάλος κόπος, αλλά και το κέρδος είναι απερίγραπτο, και δεν είναι δυνατόν να αποτύχει εκείνος που κατά κάποιον τρόπο επαγρυπνεί, φροντίζει τα μελλοντικά και περιφρονεί τα παρόντα· ενώ αντιθέτως αυτός που είναι δούλος των υλικών πραγμάτων και έχει δώσει εξ ολοκλήρου τον εαυτό του σε αυτά άπαξ δια παντός, οπωσδήποτε αυτός θα αναγκαστεί κάποτε να τα αποχωριστεί.
Αναλογιζόμενος λοιπόν όλα αυτά, βγάλε από μέσα σου την πονηρή επιθυμία των χρημάτων. Βέβαια ούτε και αυτό μπορείς να μου πεις, ότι σου παρέχει μεν αυτή η επιθυμία τα παρόντα· αλλά όμως σου στερεί τα μέλλοντα· και αν ακόμη βέβαια συνέβαινε αυτό, θα ήταν χειρότερη κόλαση και τιμωρία. Τώρα όμως ούτε αυτό είναι δυνατό· διότι μαζί με την γέεννα και πριν από την γέεννα εκείνη, και στην εδώ ζωή σου γίνεται πρόξενος χειρότερης κολάσεως. Καθόσον η επιθυμία αυτή πολλές οικίες κατέστρεψε και φοβερούς πολέμους υποκίνησε και οδήγησε κατ’ ανάγκην τη ζωή σε βίαιο θάνατο· και επίσης, πριν από τους κινδύνους αυτούς, καταστρέφει την ευγένεια της ψυχής και κατέστησε πολλές φορές αυτόν που διακατέχεται από αυτήν, δειλό, άνανδρο, θρασύ, ψεύτη, συκοφάντη, άρπαγα, πλεονέκτη και οτιδήποτε άλλο χειρότερο.
Αλλά μήπως καταγοητεύεσαι, όταν βλέπεις τη λάμψη των χρημάτων και το πλήθος των υπηρετών και το κάλλος των οικοδομημάτων και τις τιμές όταν διέρχεσαι από την αγορά; Ποια λοιπόν θεραπεία θα μπορέσει να βρεθεί για το πονηρό αυτό τραύμα; Αν σκεφτείς, πώς καταντούν όλα αυτά την ψυχή σου· ότι την καθιστούν σκοτεινή, έρημη, αισχρή και άσχημη· αν αναλογιστείς με τη βοήθεια πόσων κακών αποκτήθηκαν αυτά, με πόσους κόπους φυλάσσονται μέχρι τέλους, αλλά και όταν ακόμη αποφύγει κανείς όλων τις αρπαγές, αφού έλθει ο θάνατος, πολλές φορές οδηγεί αυτά στα χέρια των εχθρών σου, ενώ εσένα σε παίρνει γυμνό από όλα και φεύγει, χωρίς να σύρεις από πίσω σου τίποτε από όλα αυτά, παρά μόνο τα τραύματα και τις πληγές, τα οποία πήρε από όλα αυτά η ψυχή και φεύγει.
Όταν λοιπόν δεις κάποιον να λάμπει εξωτερικά από τα ενδύματά του και τη μεγάλη ακολουθία του, ανάλυσε λεπτομερώς τη συνείδησή του, και θα βρεις μέσα της πολλή πονηρία και θα δεις να υπάρχει μέσα της πολλή σκόνη. Αναλογίσου τον Παύλο, τον Πέτρο, σκέψου τον Ιωάννη, τον Ηλία· ή, καλύτερα, σκέψου τον Υιό του Θεού που δεν είχε πού να κλίνει την κεφαλή Του. Γίνε μιμητής Εκείνου και των δούλων Εκείνου και να φέρεις στη φαντασία σου τον απερίγραπτο πλούτο αυτών. Εάν όμως για μια στιγμή ρίξεις το βλέμμα σου προς τα χρήματα και σκοτιστεί και πάλι το μυαλό σου, όπως ακριβώς στην περίπτωση κάποιου ναυαγίου τη στιγμή που έρχεται η καταιγίδα, άκουσε την απόφαση του Χριστού που λέγει ότι είναι αδύνατο ο πλούσιος να εισέλθει στη βασιλεία των ουρανών. Και απέναντι από την απόφαση αυτήν θέσε τα όρη, τη γη και τη θάλασσα και κάνε τα όλα αυτά, εάν θέλεις, με τη σκέψη σου χρυσό· θα διαπιστώσεις λοιπόν τότε ότι τίποτε δεν μπορεί να εξισωθεί με τη ζημία που προέρχεται από αυτά.
Και εσύ μεν σκέπτεσαι τόσα και τόσα στρέμματα γης, και τις δέκα ή είκοσι οικίες ή και περισσότερες και τα τόσο πολλά δημόσια λουτρά, και τους χίλιους δούλους ή τις δύο χιλιάδες αυτών και τα αργυροστόλιστα και χρυσοστόλιστα οχήματα, εγώ όμως σου λέγω εκείνο: Εάν ο καθένας από εσάς τους πλουσίους, εγκατέλειπε αυτήν την φτώχεια (διότι αυτά είναι φτώχεια εν συγκρίσει με εκείνα που πρόκειται να σας πω), και αποκτούσε ολόκληρο τον κόσμο και ο καθένας από αυτούς είχε τόσους πολλούς ανθρώπους, όσοι τώρα κατοικούν σε όλα τα μέρη της γης και της θαλάσσης, και είχε ο καθένας όλη την οικουμένη, και τη γη και τη θάλασσα και παντού είχε οικοδομήματα και πόλεις και έθνη, και από παντού έρρεε προς χάριν του αντί ύδατος, αντί πηγών, χρυσός, δε θα μπορούσα να πω ότι αυτοί που έχουν αυτά τα τόσα πλούτη ότι αξίζουν τρεις οβολούς, εάν επρόκειτο να αποκλειστούν από τη βασιλεία των ουρανών· διότι εάν τώρα, επιθυμώντας να αποκτήσουν χρήματα, βασανίζονται όταν δεν επιτύχουν στην προσπάθειά τους αυτήν, εάν επρόκειτο να λάβουν γνώση των απορρήτων εκείνων αγαθών, τι θα αρκούσε τότε για να τους παρηγορήσει; Δεν υπάρχει τίποτε.
Μην μου προβάλλεις λοιπόν την αφθονία των χρημάτων, αλλά να σκέπτεσαι πόσο μεγάλη είναι η ζημία που υφίστανται οι εραστές αυτής, οι οποίοι αντί τούτων χάνουν τη Βασιλεία των ουρανών, και παθαίνουν το ίδιο πράγμα που παθαίνει κάποιος, εάν συνέβαινε να εκπέσει από την τιμητική του θέση στα ανάκτορα, και να θεωρεί πολύ σπουδαίο πράγμα τη μία σωρό κοπριάς που έχει. Καθόσον ως προς τίποτε δεν διαφέρει η συγκέντρωση των χρημάτων από εκείνη, μάλλον δε είναι και καλύτερη· διότι η μεν κοπριά είναι χρήσιμη και για τη γεωργία και για τη θέρμανση του λουτρού και για άλλα παρόμοια, ο κρυμμένος όμως μέσα στη γη χρυσός δεν είναι χρήσιμος για κανένα από αυτά.
Και μακάρι να ήταν μόνο άχρηστος· όμως τώρα ανάπτει και πολλές καμίνους σε εκείνον που τον έχει, εάν συμβεί να μην τον χρησιμοποιεί όπως πρέπει· διότι τα περισσότερα κακά προέρχονται από αυτόν. Για τον λόγο αυτόν οι ειδωλολάτρες αποκαλούσαν την φιλαργυρία «ακρόπολη των κακών», ο δε μακάριος Παύλος τη χαρακτήρισε κατά τρόπο καλύτερο και παραστατικότερο, αφού την ονόμασε ρίζα όλων των κακών[πρβλ. Α΄Τιμ.6,10: «Ῥίζα γὰρ πάντων τῶν κακῶν ἐστιν ἡ φιλαργυρία, ἧς τινες ὀρεγόμενοι ἀπεπλανήθησαν ἀπὸ τῆς πίστεως καὶ ἑαυτοὺς περιέπειραν ὀδύναις πολλαῖς(:πέφτουν σε πειρασμό και καταστρεπτική παγίδα, διότι ρίζα όλων των κακών είναι η φιλαργυρία. Μερικοί μάλιστα λόγω της φιλαργυρίας τους κυριεύτηκαν από σφοδρή και ακόρεστη επιθυμία για το χρήμα και γι' αυτό αποπλανήθηκαν από την πίστη και έμπηξαν γύρω από τον εαυτό τους σαν καρφιά πολλούς πόνους και αγωνίες)»].
Έχοντας λοιπόν υπόψη όλα αυτά, ας μάθουμε να είμαστε μιμητές εκείνων που είναι άξιοι μιμήσεως. Όχι τις λαμπρές οικοδομές, ούτε τους πλούσιους αγρούς, αλλά να ζηλεύουμε τους άνδρες εκείνους που έχουν πολλή παρρησία ενώπιον του Θεού, εκείνους που είναι πλούσιοι στον ουρανό, τους κυρίους των θησαυρών εκείνων, τους πραγματικά πλουσίους, τους πτωχούς χάριν του ονόματος του Χριστού, ώστε και των αιωνίων αγαθών να επιτύχουμε με τη χάρη και φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, μετά του οποίου στον Πατέρα μαζί με το Άγιο Πνεύμα ανήκει δόξα, δύναμις και τιμή, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.
ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ,
επιμέλεια: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος
ΠΗΓΕΣ:
Αγ. Ιωάννου Χρυσοστόμου Άπαντα τα έργα, πατερικές εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς»(ΕΠΕ), εκδ. οίκος «Το Βυζάντιον», Θεσσαλονίκη 1990, τόμος 11Α, Υπόμνημα στον Ευαγγελιστή Ματθαίο, ομιλία ΞΓ΄, σελίδες 208-233.
· Βιβλιοθήκη των Ελλήνων, Άπαντα των αγίων Πατέρων, Ιωάννου Χρυσοστόμου έργα, τόμος 67, σελ. 196-207 .
Π. Τρεμπέλα, Η Καινή Διαθήκη με σύντομη ερμηνεία (απόδοση στην κοινή νεοελληνική), εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Ο Σωτήρ», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2014.
· Η Καινή Διαθήκη, Κείμενον και ερμηνευτική απόδοσις υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τριακοστή τρίτη, Αθήνα 2009.
· Η Παλαιά Διαθήκη κατά τους εβδομήκοντα, Κείμενον και σύντομος απόδοσις του νοήματος υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2005.
· Π.Τρεμπέλα, Το Ψαλτήριον με σύντομη ερμηνεία(απόδοση στην κοινή νεοελληνική), εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Ο Σωτήρ», έκδοση τρίτη, Αθήνα 2016
· http://users.sch.gr/.../Palaia.../Bibli ... athikh.htm
· http://users.sch.gr/.../Kainh.../Biblia ... athikh.htm