"Αγιον Ορος" Χριστιανικό Ορθόδοξο Φόρουμ

Ο Άγιος Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης, λαχταρούσε να δει την Υπεραγία Θεοτόκο. Όταν έφτασε στα Ιεροσόλυμα, τον πήγαν στο σπίτι του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, όπου ζούσε η Υπεραγία Θεοτόκος. Όταν εισήλθε στο δωμάτιό της, ελευθερώθηκε μεμιάς από όλες τις μέριμνες και τις ανησυχίες του και τον κατέλαβε άφατη ειρήνη και χαρά.
Να πως περιγράφει τη συνάντησή του με την Υπεραγία Θεοτόκο:
”Αν δεν είχα διδαχθεί στα νιάτα μου περί του Αληθινού Θεού, θα ήταν η Υπεραγία Θεοτόκος για μένα Θεός!”
Γέροντας Θαδδαίος της Βιτόβνιτσας

«Κάνεις λάθος φίλε μου, όταν λες: Δεν υπάρχει Θεός!
Ορθότερο θα ήταν αν έλεγες: Εγώ δεν έχω Θεό!
Μην μιλάς σαν τον άρρωστο που λέει ότι δεν υπάρχει πουθενά υγεία.
Μην μιλάς σαν τον ζητιάνο που λέει ότι δεν υπάρχει χρυσάφι στη γη.
Μα χρυσάφι υπάρχει, εκείνος δεν έχει χρυσάφι.
Γιατί όταν κάτι δεν το έχεις εσύ και δεν το γνωρίζεις, δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει πουθενά και ότι δεν το έχει κανείς!
Ποιός σου έδωσε το δικαίωμα να μιλάς εκ μέρους όλου του κόσμου;
Ποιός σου έδωσε την άδεια να διακηρύττεις ότι την δική σου αρρώστια την έχουν όλοι;!»
Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς

• Ὅταν ὁ ἄνθρωπος δώση τὴν καρδιά του στὸν Θεό, τότε καὶ τὰ μυαλὰ τοῦ ἀνθρώπου εἶναι παρμένα ἀπὸ τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ καρδιά του σκιρτάει συνέχεια· νιώθει τὸ κεφάλι του ἐλαφρὸ καὶ τὸ σῶμα του σὰν πούπουλο. Καὶ ὅταν ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ εἶναι περισσότερη ἀπὸ τὴν χωρητικότητα τῆς καρδιᾶς, τὸ χτύπημα τῆς καρδιᾶς ἀκούγεται καὶ στοὺς γύρω του, γιατὶ σ ̓ αὐτὴν τὴν κατάσταση συμμετέχει καὶ τὸ σῶμα.
• Δεν ωφελεί το να τρίβη κανείς τα γόνατα του με αμέτρητες μετάνοιες, εάν δεν τρίβη παράλληλα και την μούρη του με την ταπείνωση (την εσωτερική μετάνοια).
Εκείνος που ζητάει ταπείνωση από τον Θεό, αλλά δεν δέχεται τον άνθρωπο που του στέλνει ο Θεός για να τον ταπεινώση, δεν ξέρει τι ζητάει, διότι οι αρετές δεν αγοράζονται όπως τα ψώνια στον μπακάλη (όσα κιλά θέλουμε), αλλά μας στέλνει ο Θεός ανθρώπους να δοκιμαστούμε, να εργαστούμε, να την αποκτήσουμε και να στεφανωθούμε.
• Ο άνθρωπος που σου ζητάει ειλικιρνή ευγχώρεση, όταν σφάλλει να τον συγχωρείς κάθε φορά που σφάλλει με καλοσύνη και να τον αγαπάς και από κοντά. Τον δε πονηρό που σου ζητάει δήθεν συγχώρεση, για να κάνει τη δουλειά του και συνέχεια σε μπλέκει στις υποθέσεις σου, που βλάπτουν ψυχικά και άλλους ανθρώπους, συγχώρεσέ τους εβδομήντα επτά φορές μαζεμένες και στο εξής να τον αγαπάς από μακριά και να εύχεσαι γι' αυτόν.
Άγιος Παϊσιος ο Αγιορείτης

«Ιδού άνθρωπος, του οποίου την ταπείνωση και οι άγγελοι εθαύμαζον.»
Τη 11η Αυγούστου, μνήμη του Αγίου Πατρός Ημών Νήφωνος Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως
Ήταν μεγάλος εκκλησιαστικός πατέρας και ασκητής του 14ου αιώνα, γνωστός για την ταπείνωση, την προσευχή και την αγάπη του προς τον Θεό και τον άνθρωπο. Υπηρέτησε ως Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως και άφησε πνευματική παρακαταθήκη που φωτίζει μέχρι σήμερα. Επέστρεψε στην Μονή της μετανοίας του (Διονυσίου) ως απλός μοναχός, κρύβοντας το αξίωμά του.
Ανέλαβε το "ευτελές" διακόνημα του βουδουνάρη (ο μοναχός που πρόσεχε τα ζώα, κυρίως τα βοοειδή ή τα πρόβατα) και ο Θεός τον αποκάλυψε στον ηγούμενο και στούς πατέρες "θαυμαστώ τω τρόπω"
Αναφέρεται δε στο συναξάρι του αγίου, η περίφημη φράση που αγγέλου που είπε στον Άγιο, "αρκετά Νήφων, και οι άγγελοι (ολόκληρος ο ουρανός αλλου λέει) εξεπλάγησαν από την ταπείνωσή σου"!!!
«Ιδού λοιπὸν άνθρωπος, του οποίου την ταπείνωση και οι άγγελοι εθαύμαζον.»
Και επειδή ο θείος Νήφων δεν ήθελε να φανερώνεται η αρετή του, ενεδύθη το σχήμα του απλού μοναχού και καθόταν μετ’ ευτελείας εις το μοναστήριον, αγνώριστος εις τους πολλούς, ακόμα και ως Πατριάρχης, παρέμεινε ταπεινός, σαν αρχάριος μοναχός, προσηλωμένος στην προσευχή, τη νηστεία και την διακονία του μοναστηριού, όπως ο Χριστός όπου "ήλθε διακονήσαι", χωρίς να επιδιώκει καμία κοσμική δόξα. Εν τω κρυπτώ και εντός της Μονής!
«Ιδού λοιπὸν άνθρωπος, του οποίου την ταπείνωση και οι άγγελοι εθαύμαζον.»
Η ζωή του ήταν γεμάτη αγάπη προς τον πλησίον και άσκηση, δείχνοντας πως η αληθινή μεγαλωσύνη κρύβεται στην ταπείνωση.
Ο ίδιος ο ουρανός και οι άγγελοι μαρτύρησαν το φως που δεν μπορούσε να κρυφτεί, γιατί η ταπείνωση του Αγίου ήταν λαμπρότερη από κάθε κοσμική δόξα. Ήταν λύχνος που έπρεπε να μπει "επί την λυχνίαν", που λάμπει "πάσι τοις εν τη οικία".
«Ιδού λοιπὸν άνθρωπος, του οποίου την ταπείνωση και οι άγγελοι εθαύμαζον.»
Όπως εκείνος έκρυψε το φως του μέσα στην ταπείνωση, και ο Θεός τον φανέρωσε και τον τοποθέτησε "Επί την λυχνία ", έτσι κι εμείς πρέπει να ταπεινώσουμε την καρδιά μας, απαλλαγμένοι από κάθε επιθυμία κοσμικής δόξας.
Η ταπείνωση είναι η πύλη για τη Χάρη του Θεού, ο αληθινός δρόμος προς τη σωτηρία και τη Θέωση...
Μέσα στην ταπείνωση γινόμαστε μέτοχοι της θείας δόξης και όπως οι άγγελοι και οι άγιοι, ας δοξάζουμε το όνομά Του με την αγία ζωή μας. Είθε ο Αγιος Νήφων να εύχεται να του μοιάσουμε έστω στο φρόνημα...
Γ.Κ

«Μην κρύβεις λύπη στην Καρδιά σου, διότι η χαρά του πονηρού είναι η λύπη και η αθυμία!
Από (αυτά τα πάθη) γεννούνται πολλά, με τα οποία γεμίζει πίκρα η ψυχή»…!!!
Όσιος Ιωσήφ ο Ησυχαστής

Γέροντος Ιωσήφ Βατοπαιδινού: "Ο Γέροντάς μου Ιωσήφ ο Ησυχαστής και Σπηλαιώτης 1897-1959"…!!!
Ο Γέροντας περιγράφει την Οσιακή Κοίμηση του Αγίου μας και την μετάβασή του στην αγκαλιά του Σωτήρα Κυρίου Ιησού Χριστού και της Παναγίας, που τόσο αγάπησε από νεότητός του:
«Τὸ βράδυ, εἰς τὴν Αγρυπνίαν τῆς Κοιμήσεως τῆς Παναγίας μας, ὁ Γέροντας συνέψαλλε ὅσον ἠδύνατο μὲ τοὺς Πατέρας. Εἰς τὴν Θείαν Λειτουργίαν, τὴν ὥραν ποὺ ἐκοινώνησε τὰ Ἄχραντα Μυστήρια εἶπε· «Εις ἐφόδιον ζωῆς αἰωνίου»!
Ξημέρωσε 15η Αὐγούστου. Ὁ Γέροντας κάθεται στὴν μαρτυρική του πολυθρόνα στὴν αὐλὴ τοῦ Ησυχαστηρίου μας. Περιμένει τὴν ὥραν καὶ τὴν στιγμήν. Εἶναι σίγουρος διὰ τὴν πληροφορίαν ποὺ τοῦ εἶχε δώσει ἡ Παναγία μας, ἀλλὰ βλέποντας τὴν ὥραν νὰ περνᾶ καὶ τὸν ἥλιον νὰ ἀνεβαίνη τοῦ ἔρχεται κάτι ὡσὰν στενοχώρια, ὡσὰν ἀγωνία διὰ τὴν βραδύτητα! Εἶναι ἡ τελευταία ἐπίσκεψις τοῦ πονηροῦ. Μὲ φωνάζει καὶ μοῦ λέγει:
- «Παιδί μου, γιατί ἀργεῖ ὁ Θεὸς νὰ μὲ πάρη; Ὁ ἥλιος ἀνεβαίνει καὶ ἐγὼ ἀκόμη εἶμαι ἐδῶ»!
Βλέποντας ἐγὼ τὸν Γέροντά μου νὰ λυπῆται, καὶ σχεδὸν νὰ ἀδημονῇ, τοῦ λέγω μὲ θάρρος:
- «Γέροντα μὴ στενοχωρῆστε, τώρα ἐμεῖς θὰ κάνωμε Εὐχή καὶ θὰ φύγετε»!
Ἐσταμάτησαν τὰ δάκρυά του. Οἱ Πατέρες, ὁ καθένας τὸ κομποσχοίνι του καὶ ἔντονον τὴν Εὐχήν. Δὲν ἐπέρασε ἕνα τέταρτο καὶ μοῦ λέγει:
- «Κάλεσε τοὺς Πατέρες νὰ βάλουν Μετάνοιαν, διότι φεύγω»!
Ἐβάλαμε τὴν τελευταίαν Μετάνοιαν. Ἔπειτα ἀπὸ λίγο ἐσήκωσε τὰ μάτια του ὑψηλὰ καὶ ἔβλεπε ἐπιμόνως ἐπὶ δυὸ λεπτὰ περίπου. Κατόπιν γυρίζει καὶ, πλήρης νηφαλιότητος καὶ ἀνεκφράστου ψυχικοῦ θάμβους, μᾶς λέγει:
- «Ὅλα ἐτελείωσαν, φεύγω, ἀναχωρῶ … Εὐλογεῖτε»…!!!
Καὶ μὲ τὶς τελευταῖες λέξεις ἔγειρε τὸ κεφάλι του δεξιά, ἀνοιγόκλεισε δυὸ τρεῖς φορὲς ἤρεμα τὸ στόμα καὶ τὰ μάτια, καὶ αὐτὸ ἦταν. Παρέδωκε τὴν ψυχήν του εἰς χεῖρας Ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἐπόθησε καὶ ἐδούλευσεν ἐκ νεότητος.
Θάνατος ὄντως Οσιακός! Εἰς ἡμᾶς ἐσκόρπισε Αναστάσιμον αἴσθησιν…!!!
Ἐμπροστά μας εἴχαμε νεκρὸν καὶ ἥρμοζε πένθος, ὅμως μέσα μας ἐζούσαμε Ανάστασιν!
Καὶ τοῦτο τὸ αἴσθημα δὲν ἔλειψε πλέον· μὲ αὐτὸ συνοδεύεται ἔκτοτε ἡ ἐνθύμησις τοῦ ἀειμνήστου Αγίου Γέροντος!
Την Ευχή του Γέροντα να έχουμε»...!!!

Είναι μόνο μία εκ βαθέων κραυγή και εν προσευχή πρόσκληση στη μοναδική οδό της σωτηρίας μέσω της μετάνοιας.......
Ο Ευρωπαίος άνθρωπος έχει καταδικάσει σε θάνατο και τον Θεό και την ψυχή. Δεν καταδίκασε, όμως, έτσι και τον εαυτό του σε θάνατο, από τον οποίο θάνατο δεν υπάρχει ανάσταση; Κάνετε ειλικρινά και αμερόληπτα τον απολογισμό της ευρωπαϊκής φιλοσοφίας, επιστήμης, πολιτικής, κουλτούρας, πολιτισμού, και θα δείτε ότι αυτές έχουν φονεύσει στον Ευρωπαίο άνθρωπο τον Θεό και την αθανασία της ψυχής. Αν, όμως, προσέξετε σοβαρά στην τραγικότητα της ανθρώπινης ιστορίας, οπωσδήποτε θα εννοήσετε, ότι η θεοκτονία πάντοτε καταλήγει στην αυτοκτονία. Ενθυμείσθε τον Ιούδα; Εκείνος πρώτος φόνευσε τον Θεό και έπειτα εξόντωσε τον εαυτό του. Αυτό είναι αδυσώπητος νόμος, ο οποίος κυριαρχεί στην ιστορία αυτού του πλανήτη.
Το οικοδόμημα του ευρωπαϊκού πολιτισμού, οικοδομημένο χωρίς τον Χριστό, κατ’ ανάγκην θα καταρρεύσει και μάλιστα πολύ σύντομα, όπως προφήτευσε ο οραματιστής Ντοστογιέφσκι και ο θλιμμένος Γκόγκολ. Και μπροστά στα μάτια μας πραγματοποιούνται οι προφητείες των ορθοδόξων μας Σλάβων προφητών. Δέκα ολόκληρους αιώνες ανεγείρονταν ο ευρωπαϊκός πύργος της Βαβέλ, και ημείς αξιωθήκαμε του τραγικού οράματος. Ιδού! Ανεγέρθηκε πελώριο μηδέν! Επήλθε γενική σύγχυση. Άνθρωπος δεν εννοεί άνθρωπο, ψυχή δεν εννοεί ψυχή, έθνος δεν εννοεί έθνος.
Ο Ευρωπαίος άνθρωπος έφθασε στον μοιραίο ίλιγγο, οδήγησε τον υπεράνθρωπο στην κορυφή του πύργου της Βαβέλ του, θέλοντας να αποπερατώσει με αυτόν το οικοδόμημά του, αλλά ο υπεράνθρωπος τρελάθηκε ακριβώς επάνω στην κορυφή και γκρεμίστηκε από τον πύργο. Και πίσω του ο ίδιος ο πύργος γκρεμίζεται και θρυμματίζεται με τους πολέμους και τις επαναστάσεις. Ο homo europaeicus έπρεπε κατ’ ανάγκην να τρελαθεί στο τέλος του πολιτισμού του. Ο Θεοκτόνος ήταν αδύνατο να μην γίνει αυτοκτόνος. Η Wille zur Macht (Θέληση για Δύναμη) μεταβλήθηκε σε Wille zur Nacht (Θέληση για Νύχτα).
Νύχτα, βαριά νύχτα έχει καλύψει την Ευρώπη. Γκρεμίζονται τα είδωλα της Ευρώπης και δεν είναι πολύ μακριά η μέρα, κατά την οποία δεν θα μείνει ούτε πέτρα επάνω στην πέτρα από την κουλτούρα και τον πολιτισμό της Ευρώπης, με τους οποίους αυτή ανήγειρε πόλεις και κατέστρεφε ψυχές, θεοποιούσε τα κτίσματα και απέρριπτε τον Κτίστη.
Άδειασε ο ουρανός, διότι ο Θεός δεν είναι μέσα του. Άδειασε η γη, διότι δεν έχει επάνω της αθάνατη ψυχή. Ο ευρωπαϊκός πολιτισμός έκανε τους δούλους του νεκροταφείο. Και αυτός ο ίδιος έγινε νεκροταφείο. «Θέλω να πάω στην Ευρώπη», δηλώνει ο Ντοστογιέφσκι, «και γνωρίζω ότι πηγαίνω σε νεκροταφείο…».
Αναμφίβολα οι αρχές και οι δυνάμεις της ευρωπαϊκής κουλτούρας και του πολιτισμού είναι Χριστομάχες. Για πολύν καιρό διαμορφωνόταν ο τύπος του Ευρωπαίου ανθρώπου εωσότου αυτός αντικατέστησε τον Θεάνθρωπο Χριστό με τη φιλοσοφία και την επιστήμη του, με την πολιτική και την τεχνική του, με τη θρησκεία και την ηθική του. Με τα σύγχρονα τεχνικά μέσα και τις πολιτικο-κοινωνικές επαναστάσεις, οι οποίες είναι και αυτές γέννημα και θρέμμα της επανάστασης της Ευρώπης, ο τύπος αυτός του Ευρωπαίου ανθρώπου καθίσταται πρότυπο του τέλειου ανθρώπου σε όλη την οικουμένη.
Στη Δύση ούτε γνωρίζουν την Εκκλησία, ούτε γνωρίζουν την οδό, ούτε γνωρίζουν έξοδο από τα αδιέξοδα. Εκεί όλα έχουν βυθιστεί στην ψυχοφθόρα ειδωλολατρία και φιλαυτία, φιληδονία και σαρκολατρία. Γι’ αυτό, Ευρώπη ίσον αναγέννηση της ειδωλολατρίας.
Ψευδόχριστοι και ψευδοθεοί έχουν πλημμυρίσει την Ευρώπη και από εκεί εξάγονται σε όλες τις αγορές της Οικουμένης, έχοντας ως κύριο έργο τους να φονεύσουν τον Θεό και την ψυχή στον άνθρωπο και έτσι να στερήσουν από τον κόσμο τη μοναδική ελπίδα και αυτή την ίδια τη δυνατότητα της αληθινής κοινωνίας.
Γράφοντας αυτά, προσπαθούμε να εισδύσουμε στον πυρήνα της ευρωπαϊκής υψηλοφροσύνης, στα δαιμονικά υπόγειά της, από όπου πηγάζουν οι ακάθαρτες πηγές της, τα νερά των οποίων δηλητηριάζουν την οικουμένη. Αυτό καθόλου δεν είναι καταδίκη της Ευρώπης. Είναι μόνο μία εκ βαθέων κραυγή και εν προσευχή πρόσκληση στη μοναδική οδό της σωτηρίας μέσω της μετάνοιας.
Άγιος Ιουστίνος Πόποβιτς

Φίλος πραγματικός είναι εκείνος ο οποίος, στον καιρό του πειρασμού, υποφέρει μαζί με τον συνάνθρωπό του τις θλίψεις, τις δυσκολίες, τις δοκιμασίες και τις συμφορές που ήρθαν σε εκείνον, σαν να είναι δικές του, χωρίς να θορυβηθεί ή να ταραχτεί.
Ο πιστός φίλος είναι ισχυρό καταφύγιο (Σειρ. 6, 14), επειδή και στην ευημερία του φίλου είναι καλός σύμβουλος και συνεργάτης ομόψυχος, και στη δυστυχία του είναι ειλικρινής βοηθός και συμπαραστάτης γεμάτος συμπόνια.
Μόνο όσοι τηρούν με ακρίβεια τις εντολές και έχουν μυηθεί αληθινά στις βουλές του Θεού δεν εγκαταλείπουν τους φίλους τους, όταν ο Θεός επιτρέπει να περνούν αυτοί πειρασμό.
Αντίθετα, οι καταφρονητές των εντολών και αμύητοι στις θείες βουλές, όταν ο φίλος τους ευημερεί, απολαμβάνουν μαζί του, όταν όμως περνά δοκιμασία και δυστυχεί, τον εγκαταλείπουν, καμιά φορά μάλιστα πηγαίνουν και με το μέρος των εχθρών του.
Άγιος Μάξιμος ο ομολογητής

Tι σημαίνει ένα διαζύγιο;

Tι σημαίνει ένα διαζύγιο; Την ανικανότητά μας να αγαπήσουμε. Αυτό βασικά σημαίνει. Όλα τα υπόλοιπα είναι οι δικαιολογίες μας. Την αποτυχία να αγαπηθούμε. Τη λαθεμένη αντίληψη που είχαμε για τον γάμο. Ο γάμος δεν είναι βίος ανθόσπαρτος..

Μελετήστε με προσοχή την ακολουθία του Μυστηρίου (γάμου). Υπάρχει και μεταφρασμένη. Εκεί μέσα λοιπόν υπάρχουν όλα τα στοιχεία και όλες οι προϋποθέσεις που αν τις ζήσεις φθάνεις στην πληρότητα της σχέσης σου.

Η Εκκλησία από την αρχή μας δείχνει τον δρόμο: «Ευλογημένη η Βασιλεία του Πατρός…». Κι εκείνη τη στιγμή με το Ευαγγέλιο κάνει ο ιερέας το σημείου του Σταυρού. Τι σημαίνει αυτό; Τρία πράγματα βασικά.

Ξέρετε, παιδιά μου, για πού ξεκινάτε;

Δεν ξεκινάτε για το άγνωστο με βάρκα την ελπίδα. Ξεκινάτε για τη Βασιλεία του Θεού. Αυτή είναι η πορεία του γάμου.

Ποιος θα είναι ο οδηγός σας σ’ αυτήν την πορεία; Το Άγιο Ευαγγέλιο.

Ποια είναι η πορεία σας; Η Σταυρική!

Λέω στα ζευγάρια που παντρεύω:

«Αν το καταλάβατε, παιδιά μου, σήμερα πρέπει να πεθάνετε, πρέπει να πεθάνει ο εγωισμός σας. Ξεκινήσατε καθένας από το σπίτι του και ήρθατε εδώ και τώρα φεύγετε από εδώ μαζί σε ένα καινούργιο σπίτι.

Πολύ ωραία. Τι σημαίνουν όλα αυτά;

Ο κάθε ένας πρέπει να φύγει από τον εαυτό του πια. Από αυτό που ήταν μέχρι τώρα.

Κι εδώ η Χάρις του Θεού σάς ένωσε.»

Βλέπετε κάποια στιγμή ενώνουμε τα χέρια και τους λέω: «Έχετε δει δύο κλειδιά περασμένα σε κρίκο; Όπου και να ‘ναι, θα είναι μαζί. Στην τσέπη μας ευρίσκονται ή μας πέσαν στον δρόμο ή τα πετάξαμε στη θάλασσα, θα είναι πάντα μαζί γιατί τα ενώνει ένας κρίκος. Αν όμως βγουν από τον κρίκο είναι ζήτημα τύχης, αν θα μείνουν και τα δύο κοντά και μαζί. Ποιος είναι ο κρίκος;

Η χάρη του Θεού. Βάλτε τα χέρια σας, βάλτε τις καρδιές σας και οι δυο σας στο χέρι του Θεού. Ο Θεός δεν μας παίρνει με το ζόρι, απλώνει το δικό Του χέρι και εάν εσείς με τη θέληση βάλετε τα δικά σας χέρια ο Θεός θα σας ενώσει σε μια ενότητα τέλεια και αγία και έτσι να πορευτείτε.»

Όταν στην Ελλάδα καθιερώθηκε ο πολιτικός γάμος, εγώ πανηγύριζα. Είπα, «επιτέλους, θα αποφύγω την ταλαιπωρία να παντρεύω ανθρώπους που δεν ξέρουν τι κάνουν.»

Να πας στον Δήμαρχο κι όπου θέλεις.

Όχι όμως εδώ! Γιατί ο χώρος αυτός εδώ είναι για αυτούς που ξέρουν τι θέλουν και πιστεύουν τι κάνουν. Ένα διαζύγιο μπορεί να έχει πολλές αφορμές, αλλά οι αιτίες του είναι λίγες.

Πώς προετοιμάζονται δύο νέοι άνθρωποι για να παντρευτούν; Από ‘κεί θα καταλάβεις ποια θα είναι η συνέχεια.

Πόσο καλά γνωρίζονται; Ή πόσο βαθιά αγνοούνται;

Έχω ακούσει πολλές φορές την παρατήρηση «δεν ήτανε έτσι στην αρχή». Έτσι ήτανε, παιδί μου, αλλά εσύ δεν τον είδες. Ο αρραβώνας δεν είναι μια χαζοχαρούμενη περίοδος που θα κοιτάξουμε πώς θα περάσουμε καλά.

Είναι ακριβώς μια περίοδος που οι άνθρωποι μιλάνε σοβαρά για το μέλλον τους, βλέπουν αν συμφωνούν, αν ταιριάζουν, αν έχουν την ίδια πλεύση μέσα στη ζωή τους, ακόμα μερικές φορές σε μερικά πράγματα, που φαίνονται πιο ρηχά, πιο εύκολα.

Κάποτε έλεγα σε δυο παιδιά που συνδεόντουσαν:

– Παιδιά χωρίστε τώρα γιατί θα χωρίσετε αύριο.

– Μα γιατί;

– Γιατί δεν έχετε καμία σχέση μεταξύ σας.

Τα ενδιαφέροντα του ενός είναι τελείως διαφορετικά κι εξειδικευμένα, του άλλου είναι -τα παιδιά χρησιμοποιούν σήμερα αυτή τη λέξη- «μπάζα». Σε λίγο εσύ θα αρχίσεις να τη ζηλεύεις και εσύ σε λίγο θα αρχίσεις να κουράζεσαι. Λοιπόν, μην κάνετε λάθη!

Ευτυχώς κατάλαβαν έγκαιρα. Γιατί είναι πάρα πολύ σημαντικό να βλέπεις την αλήθεια.

Το σ’ αγαπώ και μ’ αγαπάς είναι εύκολο να το λες, δύσκολο όμως να το ζεις. Εμείς μάθαμε ότι η αγάπη είναι σαρκωμένη. Κι αν δεν σαρκώνεται, δεν σταυρώνεται, τότε ακριβώς δεν προχωράει.

Το Διαζύγιο τελικά είναι μια αποτυχία.

Το ερώτημα όμως είναι το εξής: Πώς θα αντιμετωπίσουμε ένα διαζύγιο; Διδασκόμεθα από τα λάθη μας; Καταλάβαμε γιατί φτάσαμε εδώ;

Πρώτα-πρώτα έχουμε τη συνείδηση ότι αποτύχαμε; Και δεν αποτύχαμε τυχαία, αποτύχαμε για συγκεκριμένους λόγους, καθαρούς και ορατούς ή πιστεύουμε ότι φταίει μόνο ο άλλος; Στα ζευγάρια που παντρεύω τους εύχομαι: «Παιδιά μου, σας εύχομαι να μάθετε στη ζωή σας να φταίτε πάντα και οι δυο μαζί. Γιατί αν πιστέψετε ότι φταίει μόνο ο άλλος, κάτι δεν πάει καλά μεταξύ σας.»

Παντρεύομαι σημαίνει δέχομαι τον άλλο όπως είναι γιατί τον αγαπάω.

Παντρεύομαι σημαίνει ότι αγωνίζομαι, κάνω τα πάντα για να δίνω χαρά σ’ αυτόν που αγαπάω. Άρα λοιπόν υπάρχει μια κοινή πορεία και των δύο, δηλαδή το ότι ο άλλος με δέχεται, δεν γεννάει ασυλία του εγωισμού μου, αφού με δέχεται όπως είμαι. Σε δέχεται γιατί σε αγαπάει, εσύ αγαπάς; Τότε διορθώσου. Τότε αφού βλέπεις ότι κάτι ενοχλεί τον άλλο, διόρθωσέ το. Όταν ακούω ανθρώπους να λένε: «εγώ αυτός είμαι ή εγώ αυτή είμαι, δεν αλλάζω», τους λέω:

«Κακώς παντρευτήκατε, γιατί όταν κάποιος αγαπάει, αλλάζει.»

Δεν αλλάζω σημαίνει δεν αγαπάω. Τα υπόλοιπα είναι περιττά.

Μητροπολίτου Σισανίου και Σιατίστης Παύλου+

Το 1934, στο Μαρούσι, όταν η νεογέννητη Αλίκη Βουγιουκλάκη αρρώστησε βαριά από πνευμονία και οι γονείς της έσπευσαν να τη βαπτίσουν, ο ιερέας που τη βάπτισε ήταν ο Αθανάσιος Χαμακιώτης, ο μετέπειτα Όσιος Αθανάσιος ο εν Αμαρουσίω και Ροδοπόλει ασκήσας.
Δεν χρειάζεται να φορτώσουμε τη σύμπτωση με συμβολισμούς που δεν της ανήκουν.
Αρκεί η εικόνα.
Ένας άγνωστος ακόμη ιερομόναχος σκύβει επάνω από ένα άρρωστο βρέφος και προφέρει το όνομά του μέσα στο νερό του βαπτίσματος.
Το παιδί θα γίνει αργότερα η διασημότερη ίσως εικόνα της μεταπολεμικής Ελλάδας.
Ο ιερέας θα περάσει τη ζωή του ακολουθώντας σχεδόν την αντίθετη πορεία: μαθαίνοντας να αποσύρεται από την εικόνα του.
Ο κατά κόσμον Γεώργιος Χαμακιώτης γεννήθηκε το 1891 στην Τουρλάδα των Καλαβρύτων και μπήκε δεκαπέντε ετών στην Αγία Λαύρα. Το 1913 έγινε μοναχός Αθανάσιος, σπούδασε στην Ιερατική Σχολή της Άρτας, χειροτονήθηκε διάκονος το 1916 και πρεσβύτερος το 1921. Το 1931 κατέβηκε στην Αθήνα και λίγα χρόνια αργότερα, το 1936, ανέλαβε τη Νερατζιώτισσα στο Μαρούσι.
Εκεί αρχίζει ουσιαστικά η μεγάλη, αφανής περίοδος της ζωής του.
Η λέξη «αφανής» χρειάζεται προσοχή, επειδή στη χριστιανική παράδοση δεν δηλώνει απλώς την έλλειψη δημοσιότητας. Δηλώνει έναν ολόκληρο τρόπο υπάρξεως. «Ἡ ζωὴ ὑμῶν κέκρυπται σὺν τῷ Χριστῷ ἐν τῷ Θεῷ», γράφει ο Παύλος.
Το κρυμμένο εδώ δεν είναι το ασήμαντο. Είναι εκείνο που έχει παραιτηθεί από την απαίτηση να αποδεικνύει διαρκώς την αξία του μέσω της αναγνωρίσεως.
Ο Αθανάσιος δεν έφτιαξε γύρω του σχολή, δεν καλλιέργησε την εικόνα του χαρισματικού γέροντα, δεν συγκρότησε μια πνευματική αυλή που να πιστοποιεί καθημερινά τη σημασία του.
Έζησε μέσα σε εκείνη την παλαιά εκκλησιαστική αντίληψη κατά την οποία ο πνευματικός πατέρας δεν γεννά ανθρώπους για να τους κρατήσει γύρω του. Τους γεννά για να μπορέσουν κάποτε να σταθούν χωρίς αυτόν.
Ζούμε σε έναν πολιτισμό όπου ακόμη και η καλοσύνη δυσκολεύεται να υπάρξει εάν δεν καταγραφεί. Η αγαθοεργία χρειάζεται φωτογραφία, η συμπόνια δημόσια δήλωση, η προσωπική δοκιμασία αφήγηση, ακόμη και η πνευματικότητα κινδυνεύει να γίνει μια επιμελημένη εκδοχή του εαυτού που προσφέρεται προς κατανάλωση.
Ο Αθανάσιος κινήθηκε προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Όχι από περιφρόνηση προς τον κόσμο αλλά από μια πολύ βαθύτερη καχυποψία απέναντι στο εγώ όταν αυτό επιχειρεί να ιδιοποιηθεί ακόμη και την αρετή του.
Γνώριζε εμπειρικά κάτι που η ασκητική παράδοση γνώριζε από αιώνες: ότι μπορεί κανείς να παραιτηθεί από χρήματα, απολαύσεις και αξιώματα και να παραμένει απολύτως αιχμάλωτος του εαυτού του.
Η τελευταία ιδιοκτησία του ανθρώπου είναι η εικόνα που έχει για την αγαθότητά του. Και η πιο δύσκολη ακτημοσύνη αρχίζει όταν παύει να του ανήκει ακόμη και το καλό που έκανε. Γι’ αυτό ο Αθανάσιος δεν ενδιαφέρεται απλώς να είναι καλός.
Αγωνίζεται να μη χρειάζεται να γνωρίζει ο άλλος ότι εκείνος υπήρξε καλός.
Κάπου κοντά στη Νερατζιώτισσα ζούσε μια παράλυτη ηλικιωμένη γυναίκα, μόνη και ανήμπορη. Οι άνθρωποι που την επισκέπτονταν δεν μπορούσαν να καταλάβουν ποιος καθάριζε το σπίτι της, ποιος της μαγείρευε, ποιος έπαιρνε τα λερωμένα ρούχα και τα επέστρεφε πλυμένα και σιδερωμένα. Παραφύλαξαν. Και τότε είδαν τον παπα-Αθανάσιο. Ερχόταν κρυφά, καθάριζε, μαγείρευε, μάζευε τα άπλυτα και τα έπαιρνε μαζί του. Όταν κατάλαβε ότι τον ανακάλυψαν, στενοχωρήθηκε και τους ζήτησε να μη μιλήσουν όσο ζούσε. Αυτή η λεπτομέρεια αλλάζει ολόκληρο το περιστατικό. Αν ήθελε απλώς να βοηθήσει μια φτωχή γυναίκα, θα αρκούσε η βοήθεια. Εκείνος ήθελε και κάτι δεύτερο: να απουσιάζει ο ίδιος από την αφήγηση της βοήθειας. Σχεδόν να συμβεί το καλό χωρίς συγγραφέα. Εδώ η άσκηση αγγίζει το χριστολογικό της όριο. «Ἑαυτὸν ἐκένωσεν». Η κένωση δεν σημαίνει αυτοπεριφρόνηση, ούτε εξαφάνιση της προσωπικότητας. Σημαίνει ότι το εγώ παύει να απαιτεί να βρίσκεται στο κέντρο κάθε σχέσεως. Ο άλλος δεν γίνεται το σκηνικό επάνω στο οποίο θα αποδείξω την αρετή μου. Παραμένει άλλος. Και η αγάπη γίνεται αληθινή όταν μπορώ να του δώσω κάτι χωρίς να του δημιουργήσω το χρέος να με θαυμάσει επειδή του το έδωσα.
Το 1942 αυτό το Ευαγγέλιο απέκτησε ακόμη σκληρότερη υλικότητα. Η Αθήνα πεινούσε. Μια άρρωστη γυναίκα, βλέποντας μέσα στην εξάντλησή της ένα μικρό Ευαγγέλιο δίπλα στο προσκέφαλό της, το πέρασε για κομμάτι ψωμί και ψιθύρισε την επιθυμία της να είχε λίγο.
Ο Αθανάσιος βρήκε λευκό ψωμί και ξεκίνησε μέσα στο χιόνι για να το μεταφέρει σε εκείνη και σε άλλη ασθενή. Γύρισε κατάκοπος, παγωμένος και πεινασμένος. Δεν ξέρω αν μπορεί να γραφτεί καλύτερο σχόλιο στην Ενανθρώπηση από αυτό το περπάτημα μέσα στο χιόνι. Επειδή εδώ η θεολογία αρνείται να προστατευθεί μέσα στις έννοιές της. Ο πεινασμένος δεν χρειάζεται μια μεταφορά περί του «ἄρτου τῆς ζωῆς». Χρειάζεται ψωμί. Ο παράλυτος δεν χρειάζεται μια πραγματεία περί ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Χρειάζεται κάποιον να του αλλάξει το σεντόνι. Ο Θεός του χριστιανισμού δεν σώζει τον άνθρωπο από απόσταση. Προσλαμβάνει σάρκα, πεινά, διψά, κουράζεται, αγγίζει σώματα. Γι’ αυτό η φροντίδα του σώματος του άλλου δεν αποτελεί κατώτερη βαθμίδα μιας δήθεν υψηλότερης πνευματικότητας. Μετά την Ενανθρώπηση, το σώμα του άλλου είναι τόπος θεολογίας.
Πατέρας δεν είναι εκείνος που απαιτεί από τον άλλον να παραμένει παιδί για να μπορεί ο ίδιος να παραμένει αναγκαίος. Αυτή είναι η παθολογία της πατρότητας, κοσμικής και εκκλησιαστικής. Η αληθινή πατρότητα εργάζεται για μια αποχώρηση. Δίνει νόμο χωρίς να συντρίβει την επιθυμία, προσφέρει παρουσία χωρίς να καταλαμβάνει ολόκληρο τον ορίζοντα, συνοδεύει χωρίς να μετατρέπει τη συνοδεία σε εξάρτηση. Ακόμη και ο Χριστός λέει στους μαθητές κάτι τρομακτικό: «συμφέρει ὑμῖν ἵνα ἐγὼ ἀπέλθω». Πρέπει να φύγει ώστε εκείνοι να μπορέσουν να σταθούν μέσα στην ελευθερία του Πνεύματος. Αυτή είναι η βαθύτερη δομή κάθε αληθινής πατρότητας. Δεν λέει «χωρίς εμένα δεν μπορείτε». Λέει, με τον τρόπο της ζωής της, «δεν σας θέλω δικούς μου». Και ο Αθανάσιος, που είχε ανθρώπους να τον αναζητούν, να εξομολογούνται, να ακουμπούν επάνω του τις αγωνίες τους, δεν φαίνεται να κατασκεύασε από αυτή την ανάγκη μια προσωπική εξουσία. Ο πνευματικός του λόγος οδηγούσε αλλού. Ο πατέρας υποχωρεί για να μη συγχέεται ποτέ το πρόσωπό του με Εκείνον προς τον οποίο δείχνει.
Τα τελευταία χρόνια της ζωής του τα πέρασε στη Φανερωμένη της Ροδόπολης. Εκεί η κίνηση της αποσύρσεως γίνεται σχεδόν γεωγραφία. Από τη Νερατζιώτισσα, μέσα στον κόσμο του Αμαρουσίου, προς το ησυχαστήριο. Όχι όμως ως φυγή ενός ανθρώπου που κουράστηκε από τους άλλους. Η ησυχία στην ορθόδοξη εμπειρία δεν αποτελεί άρνηση της σχέσεως αλλά κάθαρσή της. Αποσύρεσαι όχι επειδή δεν αντέχεις τον άλλον, αλλά για να πάψεις να τον χρησιμοποιείς ως καθρέφτη του εαυτού σου. Εκεί εκοιμήθη στις 17 Αυγούστου 1967. Και δεκαετίες αργότερα συνέβη κάτι σχεδόν ειρωνικό με την πιο βαθιά εκκλησιαστική έννοια: ο άνθρωπος που είχε περάσει τη ζωή του κρύβοντας το καλό του φανερώθηκε. Τον Νοέμβριο του 2023 η Εκκλησία τον ενέγραψε επισήμως στο Αγιολόγιό της. Η αγιοκατάταξη δεν του προσέθεσε αγιότητα, όπως ένας κρατικός τίτλος προσθέτει ιδιότητα σε κάποιον. Αναγνώρισε αυτό που είχε ήδη συμβεί. Και γι’ αυτό η λέξη «Φανερωμένη», ο τόπος της τελευταίας του κατοικίας, αποκτά χωρίς να το επιδιώκουμε μια παράξενη ακρίβεια: φανερώθηκε τελικά εκείνος που είχε μάθει να κρύβεται.
Σήμερα δεν με ενδιαφέρει τόσο να απαριθμήσω θαύματα του Οσίου Αθανασίου. Με ενδιαφέρει περισσότερο εκείνη η νυχτερινή διαδρομή προς το σπίτι της παράλυτης γυναίκας. Τα άπλυτα που κουβαλούσε χωρίς να τον βλέπει κανείς. Το ψωμί μέσα στο χιόνι. Η σιωπή που απαίτησε όταν τον ανακάλυψαν. Και, ναι, εκείνο το άρρωστο βρέφος του 1934 που βάπτισε στο Μαρούσι και που αργότερα μια ολόκληρη χώρα θα γνώριζε ως Αλίκη.
Γιατί όλα αυτά, τόσο διαφορετικά μεταξύ τους, συναντώνται σε ένα σημείο. Ο Αθανάσιος βρισκόταν στις ζωές των ανθρώπων χωρίς να ζητά να γίνει το κέντρο τους. Αυτό είναι σπανιότερο από όσο νομίζουμε και θεολογικά δυσκολότερο από όσο ακούγεται. Αγαπώ δεν σημαίνει σε καταλαμβάνω, σε διορθώνω, σε κάνω όμοιό μου ή εξασφαλίζω μια θέση μέσα στην ιστορία σου. Σημαίνει ότι μπορώ να υπηρετήσω την επιθυμία σου να ζήσεις και ύστερα να κάνω χώρο.
Ο Όσιος Αθανάσιος πέθανε πριν από πενήντα εννέα χρόνια. Και η Εκκλησία τον φέρνει τώρα μπροστά μας όχι για να θαυμάσουμε έναν άνθρωπο που κατόρθωσε να γίνει εξαιρετικός, αλλά για να μας θυμίσει κάτι πολύ πιο δύσκολο: ότι ο άγιος αρχίζει να γίνεται ορατός ακριβώς όταν έχει πάψει να αγωνιά μήπως δεν τον δει κανείς.