Τα κυριότερα γεγονότα που σημάδεψαν τη χερσόνησο του Άθω

[Harrys1934]

ΤΑ ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΠΟΥ ΣΗΜΑΔΕΨΑΝ ΤΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΤΟΥ ΑΘΩ
1903-1994-------Η—κρίση στις σχέσεις του με το Πατριαρχείο βρίσκει το Άγιον Όρος στις καλύτερες στιγμές του στον αιώνα μας, μετά από μία μακρόχρονη περίοδο κρίσεων και παρακμής. Η επίθεση του ρωσικού πανσλαβισμού, που εντάθηκε στις αρχές του αιώνα μας, αντιμετωπίστηκε από τη θέληση των Αγιορειτών να συνταχθούν με το ελληνικό κράτος.

Η κατάρρευση του τσαρικού καθεστώτος αποδυνάμωσε πλήρως τον κίνδυνον να εκρωσιστεί ένας από τους στυλοβάτες της ελληνορθόδοξης Εκκλησίας. Το δημογραφικό πρόβλημα και η συνακόλουθη πνευματική κρίση αντιμετωπίστηκαν από το –1963- και μετά με την επανίδρυση των κοινοβίων, που ολοκληρώθηκε μόλις πέρσι στη μονή Παντοκράτορος και με τη μεταφορά μοναχικών αδελφοτήτων από μοναστήρια της Ελλάδας.
`Σήμερα, όλα τα μοναστήρια ακολουθούν το κοινοβιακό σύστημα και αποτελούν πνευματικό και ψυχικό πόλο έλξης για χιλιάδες ανθρώπους, που τα επισκέπτονται καθημερινά. Είναι μάλιστα τόσο μεγάλη η προσέλευση του κόσμου, ώστε η ιερά κοινότης αποφάσισε τον έλεγχο της ροής των επισκεπτών μέσω ειδικού γραφείου με έδρα τη Θεσσαλονίκη.
Το σπουδαιότερο ρόλο στην πληθυσμιακή και πνευματική άνθηση του Αγίου Όρους έπαιξε το Οικουμενικό Πατριαρχείο, που χειρίστηκε με σοφία, σύνεση αλλά και αποφασιστικότητα όλα τα θέματα. Ακόμα και τη μεγάλη κρίση που ξέσπασε στη δεκαετία του-60-και κορυφώθηκε το –1973-με την ανταρσία των φανατικών ζηλωτών μοναχών, που από τότε κατέχουν τη μονή Εσφιγμένου απέχοντας από τις υποθέσεις του Αγίου Όρους.
Στην τωρινή πολύπλευρη κρίση απαιτείται απ’όλους σοφία, σύνεση και υπευθυνότητα. Όχι μόνο από τους εκκλησιαστικούς παράγοντες. Αλλά και από την κυβέρνηση, που δεν έχει πλέον καμία δικαιολογία ν’ αφίνει το άγιον Όρος χωρίς πολιτικό διοικητή. Ας δούμε, όμως, το συνοπτικό χρονικό των κυριότερων γεγονότων που σημάδεψαν την πορεία του Αγίου Όρους στον αιώνα μας. 1903) η οθωμανική απογραφή καταγράφει στο Άγιο Όρος –7.532 μοναχούς. Απ’ αυτούς οι 3. 276-είναι Έλληνες, 3. 496-Ρώσοι, 307-Βούλγαροι, 286-Ρουμάνοι, 151-Γεωργανοί) και 16-Σέρβοι.
1910) Η τσαρική επεκτατική πολιτική συνεχίζει να στέλνει χιλιάδες Ρώσους σε μια προσπάθεια να αλώσει πληθυσμιακά το Άγιον Όρος και να κυριαρχήσει. Ο μοναστικός πληθυσμός φτάνει τα –10.000 άτομα. Οι Ρώσοι είναι –4.800 και οι Έλληνες –3900.
1912) Ελληνικό ναυτικό άγημα αποβιβάζεται στο λιμάνι της Δάφνης. Οι οθωμανικές αρχές παραδίδονται. Το Άγιον Όρος απελευθερώνεται.
1913). Η μάχη για την πολιτική επικυριαρχία στο Άγιον Όρος αρχίζει ανάμεσα στην Ελλάδα και την τσαρική Ρωσία.
Στις 3 Οκτωβρίου έκτατη σύναξη των Αγιορειτών ζητάει με ψήφισμα τη διατήρηση των αρχαίων θεσμών υπό την προστασία της Ελλάδας. Επικεφαλής (πρωτοεπιστάτης) της σύναξης είναι ο Σέρβος ηγούμενος της (σερβικής) μονής Χιλιανδρίου, ο οποίος και παραδίδει αυτοπροσώπος το ψήφισμα στην ελληνική κυβέρνηση.
Μόνο το Ρωσικό μοναστήρι (Άγιος Παντελεήμων) δεν υπογράφει το ψήφισμα. 1918). Με την κατάρρευση του τσαρικού καθεστώτος, οι Ρώσοι πράκτορες η μοναχοί αρχίζουν να αποχωρούν.

Το 1918-καταγράφονται –800-Ρώσοι στο άγιον Όρος.
1923). Μετά τις συνθήκες του Νεϊγί (1919) και των Σεβρών (1920), το πρωτόκολλο της Λοζάννης ολοκληρώνει την κατοχύρωση των δικαιωμάτων της Ελλάδας στο Άγιον Όρος.
1935). Ο πληθυσμός των μοναχών είναι –3,817-άτομα.

1951). Η πληθυσμιακή κρίση επιδεινώνεται. Οι μοναχοί έχουν περιοριστεί σε –1,649
1963). Με τη συμμετοχή του Πατριάρχη Αθηναγόρα και του βασιλιά Παύλου εορτάζεται η χιλιετηρίδα του Αγίου Όρους, το οποίο, όμως, παρουσιάζει εικόνα γηροκομείου
1965). Η κρίση συνεχίζεται –1491-μοναχοί.
1968). Ιδρύεται στην υπό διάλυση μονή Σταυρονικήτα το πρώτο κοινόβιο της νεότερης εποχής με σιγγίλιο του Πατριάρχη Αθηναγόρα και ηγούμενο τον αρχιμανδρίτη Βασίλειο. Συνεχίζεται η μείωση των μοναχών –1,236-
1971). Η κρίση στο αποκορύφωμα της (1,145 άτομα). Το 83% των μοναχών είναι πάνω από 50-χρόνων και το 30%-πάνω από 70.

1972). Για πρώτη χρονιά ο πληθυσμός σταθεροποιείται. Οι μοναχοί αυξάνονται κατά-έναν…..1,146).
1973). Ιδρύεται το δεύτερο νεότερο κοινόβιο στη μονή Φιλοθέου με σιγγίλιο του Πατριάρχη Δημητρίου. Ο ηγούμενος του Μεγάλου Μετεώρου Αιμιλιανός και η συνοδεία του (25 άτομα) μετακινούνται στη Σιμωνόπετρα και ανασυγκροτούν το κοινόβιο της. Ξεσπάει η κρίση των ζηλωτών.

Οι φανατικοί μοναχοί, που έχουν στενές σχέσεις με τους παλαιοημερολογίτες, αντιδρούν εντονότατα στο διάλογο για την ένωση των Εκκλησιών και σταματούν να αναγνωρίζουν και να μνημονεύουν τον Οικουμενικό Πατριάρχη. Κέντρο τους είναι η μονή Εσφιγμένου. Παρά τις προσπάθειες του Πατριαρχείου και των άλλων μοναστηριών, οι ζηλωτές θα κρατήσουν τη μονή. Και θα διατηρήσουν από τότε μέχρι σήμερα ένα πανό στην είσοδο της μονής με το σύνθημα «Ορθοδοξία ‘’η θάνατος».
1974). Η αύξηση των μοναχών συνεχίζεται (1,200 άτομα). Αρχίζει η ανασυγκρότηση του κοινοβίου της μονής Γρηγορίου με ηγούμενο τον καθηγητή της θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών αρχιμανδρίτη Γεώργιο.
1980). Το αρχαιότερο μοναστήρι του Αγίου Όρους, η Μεγίστη Λαύρα, ξαναγίνεται κοινόβιο της μονής Φιλοθέου ενισχύουν τη μονή Ξηροποτάμου και επανιδρύουν το κοινόβιο της, που εκλέγει το νεότερο ηγούμενο (30 χρόνων). Ο ηγούμενος Γρηγόριος της μονής Προυσού Ευρυτανίας και η συνοδεία του (15 μοναχοί) επανιδρύουν το κοινόβιο της υπό διάλυση μονής Δοχειαρίου.

1981). Ψηφίζεται στη βουλή ο ιδρυτικός νόμος (1198/81) του Κέντρου Διαφυλαξης Αγιορείτικης Κληρονομιάς (ΚΕΔΑΚ).
1984). Αρχίζει η προσπάθεια για να μετατραπεί σε κοινόβιο η ιστορική μονή Βατοπεδίου. Οι Βατοπεδινοί ιδιορρυθμίτες μοναχοί αντιδρούν.
1989. η σερβική μονή Χιλιανδρίου μετατρέπεται σε κοινόβια. Σπείρα ιερόσυλων κλέβει από τη μονή Μεγίστης Λαύρας το μεγαλύτερο στον κόσμο σταυρό από Τίμιο Ξύλο, δώρο στη μονή του αυτοκράτορα Νικηφόρου Φωκά το 963.
1990)Η συνοδεία του γέροντος Ιωσήφ εγκαθίσταται στο Βατοπέδι και ιδρύει κοινόβιο
1991). Ο ηγούμενος της μονής Σταυρονικήτα Βασίλειος και η μισή αδελφότητα (20 μοναχοί) αναλαμβάνουν τη μονή Ιβήρων και ιδρύουν κοινόβιο. Οργανώνεται στο Στρασβούργο, έδρα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, εξαήμερο εκδηλώσεων για το Άγιον Όρος. ….1992).
Το κοινόβιο της μονής Σιμωνόπετρας, σε συνεργασία με την ΕΤΒΑ. Και πολλούς πανεπιστημιακούς καθηγητές, κυκλοφορεί τη μνημειώδη έκδοση «Σιμωνόπετρα» Η Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής της ΕΟΚ αποφασίζει την εκπόνηση μελέτης για τη δημιουργία ολοκληρωμένου προγράμματος διάσωσης και συντήρησης των αγιορείτικων μνημείων με την επωνυμία «Πρόγραμμα Άθω».

Η Διπλή Ιερά Σύναξις αποφασίζει, για πρώτη φορά στην ιστορία τουΆγίου Όρους, να κλείσει τα μοναστήρια στους επισκέπτες, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη φορολόγηση της ακίνητης περιουσίας των μονών. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος επισκέπτεται τις αγιορείτικες μονές και καλεί τους ζηλωτές μοναχούς να εγκαταλείψουν το Άγιον Όρος, αν εξακολουθήσουν να αρνούνται τη μνημόνευση του ονόματος του.
1993). Το τελευταίο ιδιόρρυθμο μοναστήρι (μονή Παντοκράτορος) γίνεται κοινόβιο, με τη μετακίνηση ομάδας μοναχών από τη μονή Ξενοφώντος με ηγούμενο τον αρχιμανδρίτη Βησσαρίωνα.
1994). Ξεσπά κρίση ανάμεσα στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και την πλειοψηφία (13 μονές) των αγιορείτικων μοναστηριών. 993.

Αυτό μπόρεσα και έσωσα από καποιο τεύχος που ήταν γραμμένο, και εγώ το μετέφερα στους φίλους μου για όσους θα ήθελαν να ξέρουν λίγο παραπάνω από ότι ξέρουν. Με αγάπη Χάρης